Samkhyatattvapradipa 12.4
Sāṃkhyatattvapradīpa 12.4
- Language
- Sanskrit
12.4
dṛṣṭāntadṛṣṭayāvaddharmāṇāṃ dārṣṭāntike sādhanāyānumānamicchato dṛṣṭāntamahānasādigatamahānasatvādeḥ parvatādāvabhāvātsarvānumānocchedaḥ syāt / yathāhuḥ triguṇatvādayo hi dharmā saṅghātatvena vyāptāḥ te tu asminpare vyāvartamānāstraiguṇyādi vyāvartayanti brāhmaṇyamiva nivartamānaṃ kaṭhatvādikam / adhiṣṭhānādapi puruṣāstitvaṃ siddhyati triguṇātmakānāṃ buddhyādīnāmadhiṣṭhīyamānatvāt yathā rathādiryantrādibhiradhiṣṭhīyate tathā sukhaduḥkhamohātmakaṃ buddhyādi pareṇādhiṣṭhātavyam / bhoktṛbhāvādapi puruṣāstitvamavaseyam bhogye hi sukhaduḥkhe anukūlapratikūlavedanīye pratyātmamanubhūyete tenānayoranukūlatayā pratikūlatayā vā 'nubhavitrā kenacidbhavitavyam / na ca buddhyādireva tatheti vācyam / teṣāṃ sukhādyātmakatvena svenaiva svavedane ātmāśrayaḥ syāt / kaivalyārthaṃ pravṛtterapi puruṣāstitvaṃ siddham duḥkhatrayātyantikanivṛttilakṣaṇaṃ kaivalyaṃ na tāvadbuddhyādīnāṃ te hi sukhaduḥkhamohātmakāḥ kathaṃ svabhāvādviyojayituṃ śakyāḥ tasmātkaivalyārthamāgamānāṃ mahādhiyāṃ ca pravṛtterasti buddhyādvyatirikta ātmeti puruṣāstitvaṃ siddham / nanu bhavatvevaṃ buddhyādyatiriktātmasiddhistathāpi sa kiṃ pratiśarīraṃ bhinna eka eva veti cedbhinna eveti brūmaḥ janmamaraṇādivyavasthānyathānupapattyā bahutvasyaiva sambhavāt / uktaṃ ca sāṃkhyācāryaiḥ / janmamaraṇakaraṇānāṃ pratiniyamādayugapatpravṛtteśca / puruṣabahutvaṃ siddhaṃ traiguṇyaviparyayāccaiva //
Linked texts (1)
- Text as transmitted with the Māṭharavṛtti — Sanskrit