Bhaktimartanda p43
Bhaktimārtaṇḍa p43
- Language
- Sanskrit
p43
nanūktaṃ— bhagavadvācakapadavākyānāṃ bhagavati śaktitātparyanirdhāraḥ śravaṇamiti | tathaiva kīrttanaṃ smaraṇaṃ ceti cenna | sarveṣāṃ padavākyānāmanupapattitastannirddhārasyāśakyavacanatvāt | yatkiñcitpadavākyamātrasya śaktitātparyanirddhāraḥ sārvajanīna iti nopadeśo yukta iti cet | naiṣa doṣaḥ | daśavidhalīlāyutabhagavataḥ śravaṇakarttavyatvenopadeśāt | anyathā vidhervaiyarthyaprasaṅgāt | tāśca, atra sargo visargaśca sthānaṃ poṣaṇamūtayaḥ manvantareeśānukathā nirodho muktirāśraya iti vākyeoktāḥ | eteṣāṃ lakṣaṇaṃ bhāgavatārthanibandhe sphuṭam | guṇānāmānantye'pi daśalīlāsu praveśo dvitīyadaśamādhyāyasubodhinyāṃ pratipāditaḥ| līlāpraveśo'pyānantyamapi tatraiva pratipāditam | taduktamācāryaiḥ | śrotavyaviṣayatvena līlādaśavidhā yataaḥ uktaiaiva vāsudevasya tadarthamaparā kṛtiḥ || śaktitātparyanirddhāraḥ sāmānyena padādigaḥ | kriyate skandha evātra tena nātroktadūṣaṇamiti | tathāca daśalīlāyutasya yathākathañcicchravaṇāsambhavānna vidhivaiyarthyamiti, daśalīlāsu sakalaguṇapraveśāva sakalaguṇaviśiṣṭaśca śrotavya iti ca siddham | athātra trayaṃ na vidhātavyam | ekenaiva premadvārā phalasiddhiḥ | naca militānāṃ trayāṇāṃ kāraṇateti vācyam | śravaṇasya sarvatrāvaśyakatvāditicenmaivam | trayāṇāmanyonvanirvāhakatvena vidhānāt | tathāhi | kīrttanāvidhāne śravaṇameva na nirvahet | nacādhyayanavidhivadekavidhānenānyākṣepasambhava iti vācyam | adhyayanasya sāṃsārikarttavyatvena vidhyabhāve'pi pravṛttvena prāptetvāt | nacaivaṃ prakṛte sambhavati | śravaṇena kṛtārthasya kīrttane pravṛttyanupapatteḥ | nanu tarhi kīrttanameva vidhīyatāṃ śravaṇasya tvarthādeva siddhiriticenna | parīkṣiti tadabhāvāt | phala vailakṣaṇyābhāvācca | tenātinirapekṣāṇāṃ śukādīnāṃ kīrttanenaiva tatsambhavāditicenna | sakṛtkṛtakīrttanasya vismaraṇamapi bhavediti kīrttanaśeṣatvena smaraṇaprāptya sambhavāt | vihite tu smaraṇe śravaṇakīrttane sadā bhavataḥ | doṣāntarāpraveśaśceti tadvidhānasyāvaśyakatvāt | tatra trayāṇāmāvṛttiḥ kāryā | āvṛttirasakṛdupadeśāditi sūtraprathamavarṇakabhāṣye sphuṭamidam | sūtrārthastu śravaṇādyāvṛttiḥ kartavyā ? na veti saṃśaye, sakṛduccāraṇenaiva śāstrārthasampatteḥ sakṛt karttavyaṃ śravaṇādikamiti pūrvapakṣe, āvṛttiḥ karttavyāḥ | kutaḥ | asakṛdupadeśāt | chāndogye śvetaketūpākhyāne, aitadātmyamidaṃ sarvaṃ, tat satyaṃ sa ātmā tattvamasi śvetaketo iti vākyena jaḍajīvayorbrahmātmatvaṃ navakṛtva upadiṣṭavān | tathā sakṛdupadeśenaivaitadarthasidghiḥ syāt tadaikamevārthamekasmā ekadaivāsakṛnnopadiśetprayojanā'bhāvāt | tasmādāvṛttiḥ śravaṇādīnāṃ karttavyeti phalitam