Shrutirahasya 3.2.1
Śrutirahasya 3.2.1
- Language
- Sanskrit
3.2.1
etanmantrāvataraṇeathāto'nukramiṣyāmo'gniḥ pṛthivīsthānastaṃ prathamaṃ vyākhyāsyāmo'gniḥ kasmādagraṇīrbhavatyagraṃ yajñeṣu
praṇīyate'ṅgaṃ nayatī'ti niruktakārairgaditam | tatra pṛthivīsthāna uktavakṣyamāṇaśrutyādirītyā
pṛthivyāmavatīrṇaḥ śrīvallabhācāryo'gniḥ agraṇīḥ sarvataḥ śreṣṭha ityarthaḥ | yadvā agraṃ mukhyaṃ prakṛṣṭaṃ padaṃ
'yanna duḥkhena'ti lakṣitaṃ vyāpivaikuṇṭhākhyaṃ nayatītyagraṇīḥ 'satsūdviṣe'tyādinā kvip 'agragrāmābhyāṃ nayaterṇī vācya ’ ityanena ṇatvam | agraṃ prakṛṣṭaṃ puṣṭimārgākhyaṃ phalaṃ yajñeṣu praṇīyate
prāpayati | anena yajñādikaraṇena bhaktipratibandhanāśakatvena yajñādīnāṃ bhaktimārgasādhakatvaṃ sūcitam | ‘ yāgādau bhaktimārgaikasādhanatvopadeśaka ’ iti vākyāt | aṅgaṃ nayatīti ‘ aṅgaṃ gātrāntikopāyapratīkeṣu pradhāneke ’ iti viśvakośādaṅgaṃ pradhānaṃ sukhaṃ nayati bhakteṣu prāpayatītyartho
bodhyaḥ | mantrārthastu ‘oṃmiti brahma oṃmitīdaṃ sarvaṃ oṃkāra evedaṃ sarvaṃ’ ‘praṇavo hyaparaṃ brahma praṇavaśca
paraḥ smṛtaḥ | apūrvo'nantaro bāhyo'naparaḥ praṇavo'vyayaḥ | sarvasya praṇavo hyādirmadhyamantastathaiva
ca | evaṃ hi praṇavaṃ jñātvā vyaśnute tadanantaram | praṇavaṃ hīśvaraṃ vidyāt sarvasya hṛdyavasthitam
sarvavyāpinamoṅkāraṃ matvā dhīro na śocatī’ti māṇḍūkyopaniṣadi ‘oṃtad brahma oṃtadvāyuḥ | oṃtadātmā oṃtatsatyam oṃpurornama’ityādiśrutiṣu ‘ oṃmityekākṣaraṃ brahma ’ ‘ praṇavaḥ sarvavedeṣu girāmasmyekamakṣaram ’ ‘ ādyaṃ tu akṣaraṃ brahma trayī yasmin pratiṣṭhitā | vāṅmayaṃ praṇavaḥ sarvaṃ
Linked texts (1)
- Ṣaṭsandarbha — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit