Prabhanjana 3.49.4
Prabhañjana 3.49.4
- Language
- Sanskrit
3.49.4
kāmajānitarānviduḥ || piteva pālayetputrān jyeṣṭho bhrātṝnyavīyasaḥ || putravaccāpi
vartteran jyeṣṭhe bhrātari dharmataḥ || jyeṣṭhaḥ kulaṃ vardhayati vināśayati vā punaḥ || jyeṣṭhaḥ
pūjyatamo loke jyeṣṭhaḥ sadbhiragarhitaḥ' iti smaryate || tathā ca pitrā dharmajasya jyeṣṭhasya
samarpaṇe tasyānṛṇībhāvā''nantyāśanakulapratiṣṭhāderabhāvāttadarpaṇamapyatyantānucitameva
ata eva bahuvṛcābrāhmaṇe'pi saptamapañcikāyāṃ hariścandropākhyāne || (khaṃḍa 15) "saha
jyeṣṭhaṃ putraṃ nigṛhṇāna uvāca nanvimamiti no evemamiti" ityādi śrūyate || arthastu
vāruṇapuruṣapaśvarthamajīgartasya sauyavasestriṣu putreṣvanyatamaṃ śatena vikrīṇan hariścandraputro
rohitasteṣu jyeṣṭhaṃ nigṛhṇānassannuvāca || nanvimaṃ putramadadīyeti || taṃ prepyamāṇasya pitā
pratyuvāca no evemaṃ dāsyāmi jyeṣṭhasyādeyatvāditi || evakāraḥ sarvathaivādeyatvabodhanārthaḥ
etadeva liṅgamāśritya vīramitrodayādiṣu dānakrayādikaṃ jyeṣṭhasya pratiṣiddham || kiṃca
kaniṣṭhasyāpyāpadyeva dānam (adhyāya 9 śloka 168) 'mātā pitā vā dadyātāṃ
yamadbhiḥ putramāpadīti' mankteḥ || etadevāśritya pūrvoktasthale vijñāneśvaro'pi "āpadgrahaṇādanāpadi na deyaḥ dāturayaṃ pratiṣedhaḥ" ityāha || vīramitrodayakāro'pi "āpadītyukteranāpadi dātuḥ pratyavāyaḥ' ityācaṣṭe || api ca kenaciddīyamānaḥ putrādirapi yatinā
pratigrāhya iti vidhāyakaṃ vākyamanveṣṭavyam || tatra tatra śrutismṛtiṣu tasya vaiṇavadaṇḍakanthādisvāśramaliṅgātiriktavastuparigrahaniṣedhāt || tathā putradānapratijñāpanamapi yativaryasyocitaṃ