Aphorisms on Brahman 1.8

1.8

idamāmnāyate—‘ya eṣo'ntarāditye hiraṇmayaḥ puruṣo dṛśyate hiraṇyaśmaśrurhiraṇyakeśa āpraṇakhātsarva eva suvarṇaḥ tasya yathā kapyāsa puṇḍarīkamevamakṣiṇī tasyoditi nāma sa eṣa sarvebhyaḥ pāpmabhya udita udeti ha vai sarvebhyaḥ pāpmabhyo ya evaṃ veda... ityadhidaivatam' 'athādhyātmam... ya eṣo'ntarakṣiṇi puruṣo dṛśyate' ityādi| tatra kiṃ hiraṇmayaḥ puruṣaḥ ādityadevatā uta sarveśvara iti rūpavattvādeḥ sarvapāpavirahasarvātmatvābhyāṃ ca saṃśayaḥ| pūrvatra mukhyatritayādibahupramāṇavaśāt brahma svapradhānamityuktam| evamihāpi rūpavattvādibahupramāṇānusāreṇa sārvarvātmyasarvapāpavirahaliṅge nītvā saṃsārī hiraṇmayo vyākhyeyaḥ| tathā hi—
hiraṇyaśmaśrutvādirūpaśravaṇāt, ya eṣo'ntarāditye ya eṣo'ntarakṣiṇi iti ca adhikaraṇabhedaśravaṇāt, 'ye cāmuṣmātparāñco lokāsteṣāṃ ceṣṭe devakāmānāṃ ye caitasmādarvāñco lokāsteṣāṃ ceṣṭe manuṣyakāmānāṃ ca' ityaiśvaryamaryādāśruteśca saṃsāryāditya upāsyaḥ| tasya ca devatvena karmānadhikārātsarvapāpmabhya udaya udgamanam, tasya stutitvena 'ṛkca sāma ca geṣṇau' ityādisārvātmyanirdeśaścopapannāviti prāpte, ucyate—
ṛgādyātmatvena sarvātmatvaṃ kāraṇasya brahmaṇaḥ kāryābhedādyujyate| jīvasya tu na jagatkāraṇatvam| sarvebhyaḥ pāpmabhya udita iti sarvapāpmavirahaḥ parameśvarasya yuktaḥ, apahatapāpmetyādau tasyaiva tadavagateḥ| na jīvasyādityasya, tasya devaśarīre pāpmānadhikāre'pi anādibhavaparaṃparopājitapāpmanāṃ prasuptānāṃ saṃbhavāt| evamananyathāsiddhasarvapāpmavirahasarvātmatvābhyāṃ bahūnyapi rūpavattvādīni netavyāni| tatra rūpavattvamīśvarasya parānugrahārthaṃ kāryanirmāṇeṇa vā kāryasya śarīrasya kāraṇābhedādvā ghaṭate | evaṃ maryādādhārabhedāvapi kāryagatau kāryasya kāraṇābhedādīśvarasyopāsanārthaṃ nirdiṣṭau | tasmādīśvara eva hiraṇmayaḥ puruṣa iti ||