Aphorisms on Brahman 1.3
Govindabhāṣya 1.3
- Language
- Sanskrit
1.3
īkṣaternetyato netyākṛṣyam | mumukṣubhirasau nānumeyaḥ, kutaḥ, śāstreti | śāstramupaniṣad yonirbodhaheturyasya tastvat upaniṣadvodhyatvaśravaṇādityarthaḥ | anyathāpaniṣadasamākhyāvirodhaḥ | mantavya iti śrutyā tu svānusāritarko'bhyupagataḥ | 'pūrvāparāvirodhena ko'rtho'trābhimato bhavet | ityādyamūhanaṃ tarkaḥ śuṣkatarkaṃ tu varjayet |' ityādi śruteḥ | gautamādi-śuṣkatarkaheyatvaṃ tu vakṣyate, tarkāpratiṣṭhānāditi | tasmāt vedāntān viditvāsau dhyeya iti | idamevāduṣṭaṃ pramāṇamiti sūtrayati | śrutestuśabdamūlatvāditi | itthaṃ ca harerātmamūrttitvamanubhūteranubhavitṛtvaṃ svātmakadharmādhiṣṭhānaśālitvaṃ jagatkartṛ nirvikāratvaṃ cetyādi-śrūyamāṇarūpatayā tasyopāsanaṃ sidhyati | tatrāha na khalu tāvadvedāṃtavākyagaṇaḥ prayogayogyaḥ siddhārthabodhakatvena prayojanaśūnyatvāna, saptadvīpāvasundharetyādi vākyavata | pravṛttinivṛttirūpasādhyārthabodhakāni vākyāni prayojanavattvāt prayogayogyāni dṛṣṭāni | "arthalipsurnṛpaṃ gacchet" "mandāgnirna jalaṃ pibet" iti loke, "svargakāmo yajeta", "surāṃ na pibediti vede ca | na hi prayojanamanuddiśya vākyaprayogaḥ
jaimininā karmmaparatvaṃ tasya samarthitamiti vācyaṃ tasya brahmaniṣṭhatvāt | tasmāt karmmaprakaraṇasthānāṃ keṣāñcidvākyānāṃ svārthān tyaktvaiva tatparatvaṃ tena samarthitaṃ na tvanyat | tasmāt brahmaparameva taditi sphuṭaṃ |
atha pūrvvārthadāḍharyāya brahmaṇaḥ sarvvavedavedyatvamucyate | 'yo'sau sarvairvedairgīyata' iti gopālopaniṣadiḥ, 'sarvve vedā yatpadamāmananti' iti kaṭhavalyāṃ ca paṭhyate | tatra saṃśayaḥ | sarvvavedavedyatvaṃ viṣṇoryuktaṃ na veti | vedeṣu prāyeṇa karmmavidhānadarśanāt ayuktaṃ tasya tat | vṛṣṭiputrasvargādiphalakāni kārirīputrakāmyeṣṭijyotiṣṭomādīni karmmāṇi sāṅgāni setikarttavyāni vidadhato vedā dṛśyante | te ca pramāṇatvena svaviṣayāvagatauparyyavasāyino, viṣṇuparatayā na śakyā netumiti prāpte :—
Linked texts (1)
- Brahmasūtra — Bādarāyaṇa, Sanskrit