Pramāṇa · Search · About · API

Shribhashya 5.1-58

Śrībhāṣya (complete text) 5.1-58

Language
Sanskrit

5.1-58

15
sā tu vyavasthā jīvājñānapakṣe'pi na sidhyati | avidyāvināśa eva hi mokṣaḥ, tatraikasmin mukte avidyāvinā-śāditare'pi vimucyeran | anyasyāmuktatvādavidyā tiṣṭhatīti cet tarhyekasyāpyamuktiḥ syāt, avidyāyā avi-naṣṭatvāt | pratijīvamavidyābhedaḥ kalpyate, tatra yasyāvidyā vinaṣṭā sa mokṣyate, yasya tvavinaṣṭā sa vatsyata iti cet-tanna; pratijīvamiti jīvabhedamāśritya brūṣe, sa jīvabhedaḥ kiṃ svābhāvikaḥ utāvidyākalpitaḥ ? na tāvat-svābhāvikaḥ, anabhyupagamāt bhedasiddhayarthasya cāvidyākalpanasya vyarthatvāt | athāvidyākalpitaḥ tatreyaṃ jīva-bhedakalpikā'vidyā kiṃ brahmaṇaḥ, uta jīvānām ? brahmaṇa iti cet āgato'si madīyaṃ mārgam | atha jīvānāṃ kimasyā jīvabhedakḷptisiddhayarthatāṃ vismarasi | atha pratijīvaṃ baddhamuktavyavasthāsiddhayarthaṃ yāḥ avidyāḥ kalpyante tābhireva jīvabhedo'pīti manuṣe, jīvabhedasiddhau tāssiddhayanti tāsu siddhāsu jīvabhedasiddhiritītareta-rāśrayatvam | na cātra bījāṅkuranyāyaḥ siddhayati, bījāṅkureṣu hyanyadanyadbījamanyasyānyasyāṅkurasyotpādakam, iha tu yābhiravidyābhirye jīvāḥ kalpyante tānevāśritya tāsāṃ siddhirityaśakanīyatā | atha bījāṅkuranyāyena pūrvapūrva-jīvāśrayābhiravidyābhiruttarottarajīvakalpanāṃ manyase, tathā sati jīvānāṃ bhaṅguratvamakṛtābhyāgamakṛtavipraṇāśā-diprasaṅgaśca; ata eva brahmaṇaḥ pūrvapūrvajīvāśrayābhiravidyābhiruttarottarajīvabhāvakalpanamityapi nirastam | avidyāpravāhe'bhyupagamyamāne tattatkalpitajīvabhāvasyāpi tadvatpravāhānāditā syāt | na dhruvarūpatā, āmo-