Nayamayukhamalika 1.8.28.p2

1.8.28.p2

brahma jagata upādānamapi, na nimittamātraṃ| upādānatve satyevahi sarvavijñānapratijñāmṛtpiṇḍaghaṭaśarāvādidṛṣṭāntau noparudhyeyātām| na ca tayoraupacārikatvaṃ kalpyaṃ, mukhyatvasamarthanopapatteḥ| tathāhi-- ’sadeva somye damagraāsīt ekamevādvitīya’ mityatra satpadaṃ sūkṣmacidacidviśiṣṭa vastuparam|anyathā brahmātiktasya jīvavargasya avyaktasya ca satvena avadhāraṇavirodhāt, avadhāraṇasya tatpṛthagbhūtavastvantaravyavacchedakatvenopāpādanīyatvāt| tajjñāne ca tatkārye sarvamapi viṣayobhavati| kāryadravyasya kāraṇānanyatvāt| kāryagatasthūlāvasthā paraṃ viṣayo nabhavati| atastenākāreṇa saṃśaya upapadyate| anyadihāpekṣitaṃ pratijñāddaṣṭāntavākyayorviśvāraṇīyamārambhaṇādhikaraṇe vicārayiṣyate| na ca kulālamṛtpiṇḍanyāyena nimittopādānabhedanyamaśśaṅkanīyaḥ| tatra hi nimittopādānābhedagrāhakapramāṇābāvāt tadbhedaḥ, iha tatpramāṇe jāgrati kathamabhedo na syāt| na ca bhūtalavatpariṇāmyupādānādhārasyopādānatvoktirnirālaṃbaneti vācyaṃ| apṛthaksidvakārvāśrayatvarūpatvādupādānatvasya tasya brahmaṇyapimukhyatvāt| naca kāryāśrayatve sākṣāttvanniveśanīyaṃ, yena sākṣāttadāśrayabhūtā prakṛtirevopādānaṃ syāt| sākṣāttvaviśeṣaṇe gauravāt| kiṃca pratijñāddaṣṭāntābhyāṃ tāvadbrahmaṇa upādānatvamavasīyate| ’’bahusyāṃ prajāyeye’’ tyabhidhyopadeśādapitadavasīyate| na catasya mukhyatvasambhave pūrvapakṣodāhṛtamantrārthavādavatkliṣṭagatiḥ kalpanīyā| tathā ’brahmavanaṃ brahmasavṛkṣa āsīt yatodyāvāpṛthivī niṣṭatakṣuḥ| manīṣiṇo manasā vibravīmivaḥ brahmādhyatiṣṭhadbhuvanāni dhāraya’nniti sākṣācca tasya nimittopādānobhayarūpatvamāmnāyate| atra hi ’vṛkṣa’ iti takṣaṇanirvartyadyāvāpṛthivyupādānatvamuktam| ’brahmādhyatiṣṭha’ diti nimittatvaṃ| tathā ’tadātmānaṃ svayamakurute’ ti sṛṣṭau tasyaiva kartṛkarmabhāvaśravaṇādapi tasya nimittopādānobhayarūpatvamavagamyate| ’tadātmānaṃ sṛjāmyaha’mitivadupapadya ityuktamiticet na| tatrāpi nimittopādānabhāvasidhyaviśeṣāt| iyāṃstu viśeṣaḥ| tatra avatāraśarīrarūpeṇa svātmānaḥ svema sṛṣṭirucyate, iha prapañcarūpeṇeti| eṃ bahuvidhaśrutisiddhamapi tasyopādānatvaṃ ’niṣkalaṃ niṣkriyaṃ śānta’ mityādinirvikāratvaviṣayabahuśrutyantarāvirodhena kalpanīyam| tathā tatkalpanañca niruktopādānalakṣaṇe sākṣādāśrayatvāvivakṣyaiva nirvahatītyato'pi sākṣātvannavivakṣaṇīyam| na ca vyavahitakāraṇavadvyavahitāśrayo nāsti, sa kevalamāśrayasyaivāśraya iti śaṅkanīyam| paryaṅkāstīrṇavasre śayānaṃ prati tadvahanākṣamasya vasramātrasya āśrayatvāyogyatayā vyavahitasya paryaṅgasya vasradvārā tadāśrayatvāt prāsādasthaparyaṅkaśayite puruṣe ’prasāde śeta’ iti vyavahāradarśanācca| etena svābhinnakāryāvasthāśrayatvamupādānalakṣaṇam, tathā ca brahmaprapañcayorapṛthaksiddhisatve'pyabhedābhāvāt na brahmaṇaḥ prapañcopādānatvamityapi śaṅkā nirastā|