Yogasutra 6.10.2
Yogasūtravṛtti (Bṛhatī and Laghvī) 6.10.2
- Language
- Sanskrit
6.10.2
aṇumahaccharīrabhedena tattatparimāṇacittasyāpi bhedācceti cet atra sāṃkhyāḥ pratipuruṣaṃ sarvaśarīrasādhāraṇamekamevacittaṃ kiṃ tu ghaṭaprāsādarūpasvalpamahadāśrayabhedena pradīpavatsvalpamahaccharīrabhedena saṃkocavikāsaśālitayā svalpamahat parimāṇaṃ ca na tu vibhu | tathā satyaṇutvāsaṃbhavenāntarāpralaye layasyānupapatteḥ | evaṃ cāṇusulyasūkṣmāvasthāyāṃ prakṛte satvarūpāṃśatāṃ prāpnotīti na prakṛtipuruṣātiriktasyānityatāhāniḥ tathā saṃsāraḥ saṃsaraṇaṃ ihalokaparalokasaṃcāraścopapadyate sakriyatvāt vibhutvecetadubhayaṃ na ghaṭata iti vadanti | etacchāstrācāryāstu ācāryaiḥ svayaṃbhūriti miśrāḥ vibhveva cittaṃ pratiniyatapuruṣabhogyatvāt | puruṣabhedenānantaṃ ca | cittākāśaṃ cidākāśamākāśaṃ ca tṛtīyakaṃ dvābhyāṃ śūnyatamaṃ viddhi cidākāśaṃ varānane | iti smṛteḥ yathā cākāśasya vibhorapi ghaṭādyupādhikaṃ gamanaṃ tathāsyāpi vṛttyupādhikaṃ tat | vibhūnāmeva jīvacittānāṃ malinadarpaṇavadavidyākāmakarmovṛttaprakāśaśaktīnāṃ bāhyasattvāntaropaṣṭambhāt jñānādiheturekādaśendriyapañcaprāṇarūpaḥ parimāṇaviśeṣaḥ pradīpaśikhāvaddravyaṇo jāyate sāvṛttistāścavṛttayaśca saṃkocavi- kāśaśālinyaḥ svalpamahaccharīrabhedena saṃkocavikāsaśīlā bhavanti prākṛtalayaparyantaṃ cāvatiṣṭhante | tadupādhikaṃ ca gamanāgamanaṃ tadvṛttijanyavṛtīnāṃ ghaṭapaṭādyākārāṇāṃ jñānādiśabdavācyatā evaṃ ca cittaṃ kāryākāryyarūpeṇa dvividhamākāśavat yogināṃ yugapatsarvvavastujñānadarśanāccāsya vibhutvaṃ |
Linked texts (1)
- Yogasūtra — Patañjali (author of the Yogasūtra), Sanskrit