Yogasutra 6.31
Yogasūtravṛtti (Bṛhatī and Laghvī) 6.31
- Language
- Sanskrit
6.31
tadā jīvanmuktāvasthāyāṃ sarvaiḥ kleśakarmāśayairmalairvimuktasya jñānasattvasyānantyaṃ bhavati | jñānasya sattvaprakāśasyānantyaṃ vibhutvaṃ bhavati bhūtasattvavyāvṛttaye jñānasattvamityuktaṃ pūrva hi tamasābhibhūtamāvṛtamanantaṃ svabhāvato vyāpakamapi jñānasattvaṃ rajasodghāṭitaṃ kvacideva grahaṇasamartha tacca yadā sarvairāvaraṇamalairapagataṃ bhavati tadā 'nāvṛtānantyājjñeyaṃ prakāśyamalpaṃ tadapekṣayā bhavati yadi pañcaviṃśatitattvātiriktamanyadapi vastutiṣṭhettadā tadapi prakāśayeta jñeyasyaiva tvākāśe khadyotavadalpatayā na prakāśyate na tu sattvasyālpatayeti bhāvaḥ | atha tamo'bhibhavānantarameva vṛttyutpattyuktestamonāśakatvavādaścintyaḥ | etādṛśasārvajñyaṃ cātīvāścaryamandhamaṇivedhādivadityupahasadbhirbauddhairyacca sārvajñye idamuktaṃ andhomaṇimavidhyattatsacchidraṃ kṛtavān maṇimanaṅgulirāvapatgrathitavān grathitaṃ ca taṃ grīvāśūnyaḥ kaṃṭhe 'dhārayata cājihvastoditi | asyārtha bhāvaḥ anādyavidyāmūḍhaiścittaiḥ sāṃkhyādyabhimatasūkṣmārthānāmavadhāraṇarūpaṃ vedhanamevādāvaśakyaṃ | tataśca tasya sūkṣmārthasyāviralavṛttisantānasūtreṇa grathanaṃ tato'pyaśakyaṃ tato'pi sarvārthavivekakhyātiratīvāśakyā tato'pi tādṛśacittasya paripūrṇatvena stutirapyaśakyeti āstikaistu śrutismṛtiprāmāṇyena sarvamidaṃ śraddheyamiti | yathoktasārvajñyātparavairāgyodayenāsaṃprajñātaparaṃparājanyaṃ prārabdhabhogasamāptijanyaṃ vā tṛtīyaṃ mukhyaṃ mokṣamāha |
Linked texts (1)
- Yogasūtra — Patañjali (author of the Yogasūtra), Sanskrit