Pramāṇa · Search · About · API

Siddhivinishcaya 4.23

Siddhiviniścayavṛtti 4.23

Language
Sanskrit

4.23

idamatra tātparyam--saṃvitteḥ bhūtapariṇāmatvena tatrāntarbhāve aniṣṭaṃ kiñcit sidhyati iṣṭaṃ ca na sidhyati . aniṣṭasiddhiṃ tāvaddarśayati--syād bhavet paryāyaḥ pariṇāmaḥ . kasya kaḥ ? ityāha--pṛthivyādeḥ salilādiḥ . asyārthaṃ svayameva vṛttau vakṣyati tanneha ucyate . tataḥ pṛthivyādau salilādeḥ antarbhāva iti bhāvaḥ . iṣṭāsiddhiṃ darśayannāha--tathā ityādi . yena anvayavyatirekānuvidhāna prakāreṇa pṛthivyādeḥ paryāyaḥ salilādiḥ tathā navai naiva cetano'vagrahādiḥ acetanasya cetanasvabhāvarahitasya pṛthivyādeḥ acetanaḥ pṛthivyādiḥ cetanasya vā paryāya iti sambandhaḥ . tadanena ātmaivedaṃ sarvam chāndo॰ 7 . 25 . 2 ityādyapi nirastam . avagrahād īhāyāḥ tato'vāyasya ato dhāraṇāyāḥ smṛteḥ pratyabhijñāyā asyāḥ tarkasya anumānasyotpattidarśanāt . na cānyasya pariṇāmo'nyasya; avyavasthāpatteriti manyate .