Dvadasharanayacakra 1.103

1.103

ataḥ proktahetordṛṣṭakāryakāraṇasadasattvāniyamāt paraparikalpitapradhānādyadṛṣṭaikakāraṇānupapatteḥ kālādiviśeṣakāraṇaikyānumānābhāvācca kāraṇasāmānyamātrānumānāccāvagamyatām--na kiñcidanyat phalaṃ tacchāstreṇa kriyate, nirarthakāni śāstrāṇītyarthaḥ . kiṃ tat ? yallokavyavahāraphalādatiricya varteta, yadapekṣya śāstrāṇi sārthakāni syuḥ . tasmādavagamyatām--idaṃ jagallokaprasiddhameva aniyatānuparatādyantadṛṣṭakāraṇakāryaprabandhamiti . na tu yathānyaiḥ kalpitam--uparatavyāpāraṃ sat pradhānamatīndriyaṃ punarindriyagrāhyatvādibhāvena jagat sṛjati, punarātmānaṃ saṃhṛtya uparatavyāpāraṃ tiṣṭhati . na cātyantāsatkāryaṃ kṣaṇotpannavinaṣṭamasambaddhamūlaṃ vaitaditi . itiśabdo hetvarthaḥ . ko hetuḥ ? śāstranairarthakyam . kasmin sādhye ? phalādatiricya varteta iti vṛthaivamādau śāstrārambhaḥ . atra tu śāstramarthavat syāt— idaṅkāma idaṃ kuryāditi . arthyo hi kriyāyā evopadeśaḥ, citrādivat, na tu laukike eva gṛhyamāṇe'rthe idamevaṃ naivaṃ vetinaivaṃ ceti vicāraḥ . anupahatendriyamanaḥpratyakṣeṇa loke yathāsau śāstrārambhavṛthābhāve, ata āha --vṛthā evamādau śāstrārambhaḥ . kva tarhi śāstramarthavat syāditi cet, atīndriye puruṣārthasādhyasādhanasambandhe . ko'sau ? ityata āha --atra tu śāstramarthavat syāt— idaṅkāma idaṃ kuryāditi . idaṃ śabdena sarvanāmnā sāmānyavādinā sarvāḥ kriyāḥ phalecchāpreritāstatsādhanīḥ sūcayati agnihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ, putrakāmo yajeta, paśukāmo yajeta, annādyakāmo yajeta ityādyāḥ, kriyākriyāphalasambandhasyātīndriyatvāt . uktaṃ ca --aprāpye śāstramarthavat mīmāṃsāda॰ 6 . 2 . 18, pratyakṣādipramāṇairanadhigamye ityarthaḥ .