Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.106

Nyāyāgamānusāriṇī 1.106

Language
Sanskrit

1.106

śāstrakāravacanaprāmāṇye vā pratyakṣāprāmāṇyam . evaṃ ca sati ko doṣaḥ ? tatra pratyakṣāpramāṇīkaraṇe sarvaviparyayāpattistarkataḥ, sarvabhāvānāṃ pratyakṣapramāṇasiddhānāṃ viparyaya āpādayituṃ śakyate . tadyathā --alomā hariṇaḥ, catuṣpāttve satyutplutya gamanāt, maṇḍūkavat . maṇḍūko'pi lomaśaḥ, tasmādeva hetoḥ, hariṇavat . yūkā pakṣiṇī, ṣaṭpāttvāt, bhramaravat . bhramaro'pakṣaḥ, ṣaṭpāttvāt, pṛthivī avasudhā, padārthatvāt mahābhūtatvāt, ākāśavat . evaṃ śeṣapadārtheṣvapi dṛṣṭāntabhedāt . śāstranirūpaṇaviparītamapramāṇaṃ na hariṇasvarūpādi, nirapavādatvāt . na, yūkāvat . tathā pṛthivyavasudhā, padārthatvāt, ākāśavat . asādhāraṇadharmasambandhenāpi rūparasagandhasparśadharmasambandhinī na bhavati . pṛthivyavasudhā, mahābhūtatvāt, ākāśavat . ākāra-gauravaraukṣyādidharmasambandhinī na bhavati, tata eva, tadvat . tathā bauddhamate'pi pṛthivī na bhūḥ, mahābhūtatvād rūpatvācca, jalavat; na kakkhaṭa-dhāraṇadharmā, tata eva, tadvat . evaṃ śeṣapadārthabhedeṣvapīti jalānalā- nileṣu vyomanīndriyādiṣu ātmādiṣu yathāprakriyaṃ yathāsambhavaṃ ca svarūpanirākaraṇam, asādhāraṇadharmanirākaraṇe ca padārthatvamahābhūtatvarūpatvādihetukāni sādhanāni yojyāni mahadahaṅkāratanmātrendriyaśabdādiṣu ātmani ca dravyaguṇakarmasāmānyaviśeṣasamavāyeṣu saprabhedeṣu nāmarūpayoḥ saṃjñāvijñānavedanāsaṃskāreṣu kṣityudakajvalanapavaneṣu cakṣurādiṣu rūpādiṣu ca . dṛṣṭāntabhedāditi bhūmerākāśadṛṣṭāntavadākāśasya bhūmyādidṛṣṭāntena tathā jalāderapi parasparataste te dharmā nirākāryā itaramitarasya dṛṣṭāntaṃ kṛtveti .

Linked texts (1)