Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.113

Nyāyāgamānusāriṇī 1.113

Language
Sanskrit

1.113

syānmatam--pratijñādoṣadvāreṇa hariṇasvarūpādiviparītapratipādanāprāmāṇyaṃ na śakyate mayābhyupetavirodhāt, hetudoṣadvāreṇa śaknomītyata āha --lomaśālomaikye sapakṣāsapakṣāvṛttivṛttyoratarka iti cet . catuṣpāttve sati utplutya gamanād hariṇo nirlomā, lomaśo maṇḍūkaḥ ityubhayorubhaya pratyakṣaprasiddhiviṣayatvāllokasyāpramāṇīkṛtatvāt pratyakṣasya ca iheva tavaiva sarvatrāpi sapakṣāsapakṣavṛttyavṛttyorasattvāpatteḥ . aviśeṣaikānte tāvat kuto'nyapakṣo'sapakṣo dharmāpattau lomaśālomnoraikye sati ayaṃ heturdharmaparikalpakṛtādbhedād hariṇālomatve sādhye sapakṣe nirlomanyavṛtteḥ asapakṣe ca lomaśe vṛtterviruddho hetuḥ catuṣpāttve sati utplutya gamanāt ityāpadyate, sapakṣāsapakṣavartitvāt sādhāraṇānaikāntiko vā, lomaśālomaikye pakṣābhedād dharmābhede ca sapakṣāsapakṣābhāvādasādhāraṇānaikāntiko vā . tasmādeṣo'tarkaḥ . atarkatvāccāsya hariṇādisvarūpaviparītapratipādanamapramāṇam . cedityāśaṅkāyām, evaṃ cenmanyase, tanna, dṛṣṭāntasya pratyakṣaprasiddhiviṣayatvāt . dṛṣṭānto hi loke pratyakṣapramāṇaprasiddho ghaṭapaṭādirarthaḥ, tadviṣayaṃ ca sādhyasādhanasamanvayavyatirekavibhāvanam, sarvānumānasya sarvāvayavānāṃ ca tadbalena sādhyasiddhau sāmarthyasiddheḥ . yathoktam --dṛṣṭāntabalāddhyavayavasiddhiḥ, tadāśrayatvāt sarvāvayavānām . tena dṛṣṭāntasvatattvamanviṣyatenveṣyate . pratyakṣatvācca tasya tadvad vastupratipatteraśeṣaṃ tava siddhāntadarśanamavabhotsyate . pratyakṣagrāhe ca sidhyati parokṣagrāhaḥ sidhyet, tadasiddhau sambhāva- nā'bhāva eva iti . tatastasya dṛṣṭāntasyāsiddhiḥ, lokasyāpramāṇīkṛtatvāt pratyakṣasya ca . dṛṣṭāntasyābhāve kuto dārṣṭāntikasādhyasādhanasamanvayavyatirekā iti pratyakṣanirākaraṇe tarkāsiddhireva, kutastarkātarkatvavicāraḥ ? iti tadavastho hariṇādisvarūpaviparītāpattidoṣaḥ .

Linked texts (1)