Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.114

Nyāyāgamānusāriṇī 1.114

Language
Sanskrit

1.114

kiñcānyat --ihevetyādi yāvadasattvāpatteriti . yathā hariṇasvarūpanirākaraṇe bhavān yaṃ yaṃ doṣaṃ mamāpādayati sa sa tavaiva, atra ca vīpsārtho draṣṭavyaḥ--tava tavaiva ekāntavādinaḥ, evakāro'vadhāraṇe, yathāsmin sādhane mama doṣo nāsti, tavaiva iti tvadabhyupagamānurūpyeṇopapāditaṃ tathā nātraiva, kiṃ tarhi ? sarvatrānyatrāpi pakṣahetudṛṣṭānteṣu doṣāstavaiva na mametyarthaḥ . apramāṇīkṛtatvāllokasya pratyakṣasya ca iti vartate, kāraṇāntaropanyāso'pyeṣo'bhidhīyate --sapakṣāsapakṣavṛttyavṛttyorasattvāpatteḥ . yadiṣṭaṃ bhavatāmanvayavyatirekābhyāmarthānumānam, tau ca sapakṣāsapakṣayorvṛttyavṛttī, tadbalena sādhyasiddhiḥ, tayoreva cāsattvamāpadyate . tatastasyāḥ sapakṣāsapakṣavṛttyavṛttyoryathāsaṅkhyamasattvāpatteḥ tavaiva aviśeṣaikāntavādino viśeṣaikāntavādinaḥ tadubhayānekatvaikāntavādino veti hetūddeśamātrametat . tadidānīṃ pratyekaṃ vidhīyate--tatra tāvadaviśeṣaikānte kuto'nyapakṣaḥ, asapakṣaḥ, vyāvṛttirvā ? aviśeṣaḥ sāmānyam, aviśeṣa eva ityekāntaḥ sarvaṃ sarvātmakamiti, tasminnaviśeṣaikānte tava grāhe kuto'nyapakṣaḥ, anyasya pakṣo'nyapakṣaḥ, prati vyāvṛttirvā, tattva eva tathābhivyakteḥ ? viśeṣaikānte kutastatpakṣaḥ sapakṣastatsattvaṃ vā, tathā'sthiteḥ ? ubhayānekatvaikānte sādhyasādhanadharmadharmiṇa eva kutaḥ, tathā'pūrvatvāt ? vādino'nyasyābhāvāt tavāpi cānyenāviśeṣāt sarvasarvātmakaikatvāviśeṣāt . athavā anyasya vacanasyābhāvāt tvadvacanātmakatvādeva sarvavacanānāṃ tvadanyavacanatvaviśeṣābhāvādeva vā . athavā kiṃ naḥ paravādivacanayorabhāvābhyupagama-niṣṭhuravacanābhyām ? anyaścāsau pakṣaścetyanyapakṣo'rtho'stu, sa kutaḥ, tvatpakṣasarvaikātmakatvādarthāviśeṣaikāntāt ? evaṃ nityaḥ śabdaḥ, akṛtakatvāt, ākāśavat iti vādino'nityaśabdapakṣavaktṛvacanavācyānāmabhāvaḥ . tadvat tadanityadharmasāmānyena samānasya ghaṭāderabhāvānnityaikāntavādino'sapakṣābhāvaḥ . tadabhāvād vyāvṛttyabhāvaḥ . vāśabdāt kutaḥ svapakṣaḥ sapakṣaḥ tadvṛttirvā, sarvasarvātmakaikatvābhedādeva ? syānmatam--āvirbhāvatirobhāvayorabhūtvā bhāvād bhūtvā cābhāvādanityatvakṛtakatve sta eva aviśeṣavādino'pīti . etaccāyuktam, kutaḥ ? tattva eva tathābhivyakteḥ . tattvamekatvam, tasmiṃstattva eva tathā tena prakāreṇa tathā abhivyakteḥ . kimuktaṃ bhavati ? mṛda evābhinnāyā antarlīnāvirbhāvatirobhāvamātratvādaṅgulivakrapraguṇāvasthayoriva avasthāviśeṣābhivyakteḥ kimanyā mṛt sā piṇḍaśivakaghaṭādyavasthāsu ? tasmāt tattva eva tathābhivyakteḥ kuto'nyapakṣo'sapakṣo vyāvṛttistatpakṣaḥ sapakṣastatsattvaṃ ceti sādhūcyate--tavaiva aviśeṣaikāntavādinaḥ sapakṣāsapakṣavṛttyavṛttyorhariṇādisvarūpaviparītāpādanasādhaneṣviva asattvāpattiriti .

Linked texts (1)