Dvadasharanayacakra 1.125

1.125

evaṃ tāvad vākyaviṣayo doṣaḥ . idānīmekapadaviṣaya ucyate --bhedavadabhedapadārthopādānācca na tathā iti punarnavo'bhyupagamavirodhaḥ . bhedo'syāstīti bhedavān, nāsya bheda ityabhedaḥ, bhedavāṃśca abhedaśca sa eveti bhedavadabhedaḥ, ko'sau ? padārthaḥ vṛkṣa ityādiḥ svārtha-dravya-liṅga-saṅkhyā-karmādikārakarūpaḥ . yaduktaṃ krama-yaugapadyacintāyām— svārthamabhidhāya śabdo nirapekṣo dravyamāha samavetam . samavetasya tu vacane liṅgaṃ saṅkhyāṃ vibhaktiṃ ca .. abhidhāya tān viśeṣānapekṣamāṇastu kṛtsnamātmānam . priyakutsanādiṣu tathā pravartate'sau vibhaktyantaḥ .. pā॰ ma॰ bhā॰ 5 . 3 . 74 iti vyākaraṇe sarvatantrasiddhānte . tatra svārtha iti jātirākāro vocyeta sva evārthaḥ svārtha iti so'nyāpekṣatvādanyena vinā na svaḥ iti syāt, ato dravyādisiddherbhedavān padārthaḥ . teṣāmeva ca svārthādīnāmatyantabhede'nyonyānātmakatvāt khapuṣpavadabhāvaḥ syāt, deśakālādyabhedopalabdheśca abhedasiddherabhinnaḥ padārthaḥ . tasmād bhedavadabhedapadārtha upāttaḥ padaṃ prayuñjānena śāstravidā svārthamātravādināpi . tathā dravye atha pratijñaivābhyupagamaḥ, tasyā lokāprāmāṇyāt . nanvaviśeṣādiṣvasataḥ pakṣāderupādānāllokābhyupagamāt lokavadeva cārthaḥ iti vyavasthāpya śabda- liṅge saṅkhyāyāṃ kārake kutsādau padārthe ca yojyaṃ krameṇa yugapadvā vācye . tamabhyupagamyāviśeṣavādino viśeṣavādina ubhayānekatvavādino vā na tathā iti tameva punarbruvato navo'bhyupagamavirodhaḥ . nava iti na svaśāstrābhyupagamena, kiṃ tarhi ? tatkālābhyupagamenetyarthaḥ . sa ca sarvatrābhyupagamavirodha iti .