Dvadasharanayacakra 1.135
Nyāyāgamānusāriṇī 1.135
- Language
- Sanskrit
1.135
etasyaivārthasya bhāvanā tu . tuśabdo viśeṣaṇārthaḥ, enamevārthaṃ bhāvanayā'nayā viśeṣayati . bhavati eṣo'rthaḥ, taṃ bhavantaṃ bhava bhava iti buddhau bhāvayati yayā vyākhyayā sā bhāvanā . kā punaḥ sā ? arthe'rthasaṃjñī, na tvarthe dharmasaṃjñīti . etasya bhāvanāvākyasya punarvyākhyā --arthe rūpādike pratyakṣavijñānaviṣaye svarūpasaṃjñī, arthasvarūpaviśeṣamātrālambanayā saṃjñayā nirvikalpayā samprayuktaṃ svalakṣaṇaviṣayamasya santānasyeti . na tvarthe rūpādike yadṛcchādināmasaṃjñī . evamabhidharme uktam--dharmo nāmocyate nāmakāyaḥ padakāyo vyañjanakāyaḥ . kalpitamapi tvidamaphalamalaukikatvāt . svavacanavyapekṣākṣepadustaravirodhapari- rūparasagandhaśabdaspraṣṭavyalakṣaṇe svarūpasaṃjñī rūpādimātrasaṃjñī, saṃjānātīti saṃjñī, svarūpasaṃjñā asyāstīti vā svarūpasaṃjñī . kimālambanā sā saṃjñā kiṃsvarūpā vā yayā samprayuktaṃ tat pratyakṣaṃ rūpādicittaṃ nirvikalpaṃ caitasikyā samprayuktakadharmākhyayā yogāt saṃjñayā saṃjñītyucyate tatsantānaḥ ? ityata āha --arthasvarūpaviśeṣamātrālambanayā nirvikalpayā saṃjñayā samprayuktamiti gatārthaṃ vyākhyātatvād bhāṣyeṇa . tadeva svalakṣaṇaviṣayam, svameva viśeṣa eva lakṣaṇam, lakṣyata iti lakṣaṇam, kṛtyalyuṭo bahulam pā॰ 3 . 3 . 173 iti karmaṇi lyuṭpratyayaḥ, svalakṣaṇaviṣayamananyaviṣayamityarthaḥ . asya santānasyeti cakṣurvijñānasamaṅginaḥ, cakṣurvijñānavat cakṣurādipañcavijñānakāyā vyākhyātā itthaṃ kalpanāpoḍhā iti pradarśyate . yat punaruktaṃ kalpanātmakaṃ jñānaṃ na tat pratyakṣam, arthasvalakṣaṇāviṣayatvāt, gavi aśvajñānavat iti sādhanam . itaśca savikalpakaṃ nīlamidam ityādijñānaṃ na pratyakṣam, viśeṣaṇādhyāropāt, utpalādhārasurabhyādijñānavaditi . iti parisamāptyarthaḥ, arthe'rthasaṃjñī ityetasya vyākhyānamiti parisamāptam .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit