Dvadasharanayacakra 1.156

1.156

aviśeṣaikāntavādinamatiśete ca viśeṣaikāntavādīti tadvyācikhyāsurāha guṇasandrāvātmakadravyatvāpādanāya --ayaṃ tvityādi yāvanna sa sañcayādṛte sambhavatīti . tuśabdo viśeṣaṇārthaḥ, kiṃ viśinaṣṭi ? rūpādīnāmaikyāpatteḥ prāk pṛthaksvarūpaistanmātraiḥ śabdādibhirāhaṅkārikairākāśādyārambhābhyupagamavādināmaviśeṣaikāntavādināṃ kadācidasañcitāḥ santyapi rūpādaya iti prakriyā, viśeṣaikāntavādināṃ tu sañcitatayaikyāpattireva kvacit pṛthagasañcitarūpādyanabhyupagamāt sarvasarvātmakavādātiśaya iti viśinaṣṭi vyākhyātārthaṃ sandrāvātiśayo'yaṃ māyeyīyaḥ sañcitālambanābhyupagamādrūpādiparamāṇūnāmiti grantham . tatsañcayatvakāraṇapradarśanārthamāha --sañcitānāmasañcitānāṃ prāganabhyupagamāt, prāgasañcitāḥ paramāṇurūpādayaḥ paścāt sañcitya ālambanībhūtā iti nābhyupagamyate yasmād māyāsūnavīyaiḥ . avaśyaṃ caitadevaṃ bhavadbhirabhyupagatametaditi tadarthopapradarśanārtham āgama evoktaṃ hi vaḥ . hiśabdo yasmādarthe, yasmāduktaṃ hi vaḥ siddhānte, kimuktam ? saṅghātā eva saṅghātān spṛśanti sāvayavatvādityuktam . kiṃ paramāṇavaḥ parasparaṃ spṛśanti ? na spṛśanti ? spṛśanto'pi kiṃ deśena deśaṃ spṛśanti ? sarvaṃ vā ? saṅghātaṃ vā ? saṅghātā vā saṅghātān spṛśanto deśena vā deśaṃ sarvaṃ vā spṛśanti ? iti paripraśnopakramaṃ tatra parasparasparśanirūpaṇe ityādi, sarvātmasparśanāsparśanayordoṣāpādanena nirddhāritam --saṅghātāḥ saṅghātān deśena spṛśanti deśameva iti . yadi paramāṇuḥ paramāṇuṃ spṛśed deśābhāvāt sarvātmanā spṛśet, tataśca sa tatpraveśena piṇḍo'ṇumātrakaḥ syāt sapratighatvahānaṃ cāsya syāt . tathā saṅghāto'pīti sparśanāsparśanayoḥ piṇḍāṇumātrakatvasapratighatvābhāvādidoṣāpatterdeśasparśa evopāttaḥ . na sa sañcayādṛte sambhavati . yattūktaṃ no nīlamiti etadevaikaṃ saṃvadati, kadācidapi nīlaparamāṇvākāraniyatajñānotpattihetvabhāvāt, samudāyasyānīlatvāt . bhedatattvābhimatapratyekasamudāyaparigrahe'pi teṣāmitaretaranīlatvenānīlatvādatadrūpatvājjātyākārādinā ananyatva- sarvātmanā sparśābhāvaḥ . asparśane'pi sapratighatvābhāvaḥ . paramāṇuṣu cāvidyamānaḥ pratighātaḥ sikatāsvivāsat tailaṃ tatsaṅghāte'pi na syāt, sa ca dṛṣṭaḥ saṅghāte, tasmānnāstyasparśanaṃ paramāṇūnāṃ saṅghātānāṃ ca . tasmāt saṅghātā eva saṅghātān deśena spṛśanti . ādigrahaṇād gatipratibandhābhāvadoṣasteṣāṃ syāt, tataśca saṅghātābhāvādālambanābhāvaḥ syādityādidoṣāpatteḥ deśasparśa evopāttaḥ . so'pi ca sparśo na ca sañcayādṛte sa sambhavati kathañciditi sādhūcyate--sandrāvātiśayo māyeyīya iti . evaṃ nīlaṃ vijānāti iti vākyārtho'pi na ghaṭata ityuktam .