Dvadasharanayacakra 1.163
Nyāyāgamānusāriṇī 1.163
- Language
- Sanskrit
1.163
tatra kalpanāpoḍhasvalakṣaṇaviṣayapratyakṣalakṣaṇacodyopakramaprasaṅgena yattarhīdaṃ sañcitālambanāḥ pañca vijñānakāyāḥ abhi॰ pi॰ iti tat kathaṃ yadi tadekato na vikalpayati ? iti, yaccoktamanekaprakārabhinnaikānekadravyotpādyajñānatetyatra kalpanātmakatvaprasaṅgo'svalakṣaṇaviṣayatvaprasaṅgaśceti codite tatparihārārtham — āyatanasvalakṣaṇaṃ pratyete svalakṣaṇaviṣayā na dravyasvalakṣaṇam abhi॰ ko॰ bhā॰ 1 . 10 iti kathaṃ tat kalpanāpetam ? ityatra vicāraḥ kariṣyate . idameva tāvadvicārayāmo buddhavacanam--kadācidekena dravyeṇa jñānamutpādyate kadācidanekeneti . atrāpi kathamanekaprakārabhinnasāmānyavṛttirūpāyatanatāyāṃ sāmānyavṛttirūpāyatanatāyāṃ tadrūpāyatanaṃ paśyatastasya tadviṣayatvāt svalakṣaṇaviṣayāḥ pañcavijñānapañca vijñānakāyāḥ paṭhyante iti vaktavyam . kathaṃ ceti sañcitālambanatāyāmavibhāgasamavasthasamūhātmakatvādekaprakārāvacchedo maṇisamūhaprabhānuviddhavarṇasaṃsthānavat ? ekasya ca dravyasya kadācidagrahaṇādekena dravyeṇa kathaṃ cakṣurvijñānamutpādyate, rasānāsvādanarasājñānavat . ekadravyajñānotpādane tu sañcitālambanakalpanā nirarthikaiva, tadabhyupagamavirodhaḥ . yāvat paṭhyanta iti vaktavyam . kathaṃ vaktavyamiti sambandhaḥ . anekaprakāre bhinne sāmānye vṛttirasya rūpāyatanasya tadanekaprakārabhinnasāmānyavṛttirūpāyatanam, tadbhāvastādṛgrūpāyatanatā, tasyāṃ satyāmanekaprakārabhinnasāmānyavṛttirūpāyatanatāyāṃ tadrūpāyatanaṃ paśyataḥ samūhātmakaṃ tadālambanatvāt tasya cakṣurvijñānasya tadviṣayatvāt sāmānyākhyasamūharūpāyatanaviṣayatvāt kathaṃ svalakṣaṇaviṣayaṃ tadyujyate ? tathāsarvarūpādipañcavijñānakāyā rūpāyatanatadvijñānayorudāharaṇamātratvāt kathaṃ svalakṣaṇaviṣayāḥ pañca vijñānakāyāḥ paṭhyanta iti vaktavyo'tra samādhiḥ . āyatanasya sāmānyarūpatvānna svalakṣaṇatetyarthaḥ .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit