Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.177

Nyāyāgamānusāriṇī 1.177

Language
Sanskrit

1.177

ato'napekṣitetyādi . ata eva kāraṇād ye'tra codayanti parasparaviruddhānāṃ kathamekatra sambhavaḥ iti, teṣāṃ tadanapekṣitasvābhyupagamamanekāntadūṣaṇamāpadyate, svo'bhyupagamaḥ svābhyupagamaḥ, sa nāpekṣito yasmin dūṣaṇe tadanapekṣitasvābhyupagamamanekāntadūṣaṇam . tadyathā--sarvaṃ sarvātmakamaviśiṣṭaṃ pratijñāya pariṇāmabhedavyākhyānaṃ cānapekṣyānekāntadūṣaṇam, deśakālakṛtātyantaviśiṣṭatvaṃ pratijñāya santānāviśeṣavyākhyānaṃ cānapekṣyānekāntadūṣaṇam, asatkāryotpattiṃ pratijñāya tulyajātīyadravyaguṇāntarārambhaniyamavyākhyānaṃ cānapekṣyānekāntadūṣaṇaṃ ca . kasmāddhetoḥ ? avibhāvitaivamarthyapūrvābhyupagamatvāttvekāntavādinām . uktānekāntasvarūpo'rtha evamarthaḥ, tadbhāva aivamarthyam, avibhāvitamaivamarthyaṃ pūrvābhyupagamaśca yaista bhyupagamatvāttvekāntavādināṃ na viśeṣadoṣaḥ kasyacidapi . āyatanasvalakṣaṇaṃ pratyete svalakṣaṇaviṣayāḥ, na dravyasvalakṣaṇaṃ prati abhi॰ ko॰ bhā॰ 1 . 10 ityetattu prāk coditameva doṣaṃ pratiṣṭhāpitavānasi . yattu samastālambanaṃ vijñānaṃ sāmānyaviṣayaṃ prāpnoti, na svalakṣaṇaviṣayam ityetat pratiṣṭhāpitameva kṛtam . eṣa tu viśeṣadoṣaḥ --ajñānatvaprasaṅgaḥ sphuṭatarakaḥ... ... ...kutaḥ pratyakṣatvam ? yo'pi caikākāraparikalpanāt pratyakṣasya kalpanātmakatvaprasaṅgo'svalakṣaṇaviṣayatvaprasaṅgaśca sañcitālambanatāyāmiti codite samādhirabhidhīyate'svalakṣaṇatvadoṣaparihāraḥ— anekārthajanyatvāt svārthe sāmānyagocaram . anekadravyotpādyatvāt tat svāyatane sāmānyagocaram ityucyate, na tu bhinneṣvabhedakalpanāt pra॰ samu॰ vṛ॰ 1 . 4 teṣu pṛthak pṛthaggrahaṇābhāvāt . yathā hi śamīśākhāpatreṣu sarva- ime'vibhāvitaivamarthyapūrvābhyupagamā ekāntavādinaḥ, tadbhāvādavibhāvitaivamarthyapūrvābhyupagamatvādunmugdhabhrāntamattādivadanapekṣitasvābhyupagamamanekāntadūṣaṇam . tasmāt kasya vayaṃ viśeṣya ayameva unmugdho bhrānta unmatto vā iti doṣaṃ brūmaḥ ? sarva eva yūyamevaṃ doṣaduṣṭāḥ, kiṃ tapasvinā viśeṣaikāntavādinaivāparāddhaṃ vādaparameśvaraparirakṣyalokatattvavilopanodyaminā ? ityata āha --na viśeṣadoṣaḥ kasyacidapīti prāgabhihitam .

Linked texts (1)