Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.176

Nyāyāgamānusāriṇī 1.176

Language
Sanskrit

1.176

itara āha --nanu kadācicchabdaḥ kālāntaravacanaḥ . tasminneva hi vastuni kadācit kālāntare jñānamekākāramutpadyate kadācidanekākāram, jñānasyaivākāravattvānnirākārabāhyavastupakṣe iti . atrocyate— tanna, ekakāla evobhayarūpatvāt . ekasminneva hi kāle nīlaparamāṇusamūhākārajñānasya bhedābhedātmakatvaṃ dṛṣṭam, ato na samyaguktam--kadācicchabdaḥ kālāntaravacanaḥ, tasmādekākāraṃ kadācit kadācidanekākāraṃ jñānamutpadyate tasminneva vastuni iti . tasmāccaikakāla evobhayarūpatvāt syāt tat tat, tadeva tadvastu paramāṇudravyasamūhābhedāt . syānna tat tat, rūpādipariṇāmabhedāt . hetvantaramapyatrocyate --grahaṇāpadeśaviśiṣṭārthatvāt, grahaṇaṃ jñānam, jñānamevāpadeśo hetuḥ, tena hetunā viśiṣṭo grahaṇāpadeśaviśiṣṭaścāsāvarthaśca, tadbhāvo grahaṇāpadeśaviśiṣṭārthatvam . yasmāccakṣurvijñānāddhetorviśiṣṭo'rtho rūpaṃ samudāyasamudāyyātmakaṃ gṛhyate tasmādanekātmakaṃ tadvastu . ko dṛṣṭāntaḥ ? anekavarṇamaṇirūpavat, eka eva vā maṇirmecakasphaṭikādyanyatamastadrūpavat, nānāvarṇānāṃ vā maṇīnāṃ samūhasya rūpavat . yathā tad grahaṇāpadeśaviśiṣṭaṃ jñānapari- cchinnaṃ vibhinnarūpaṃ tathā cakṣurviṣayābhimataṃ vastu . ekapuruṣapitṛputrādivadveti grahaṇāpadeśaviśiṣṭatvasādharmyadṛṣṭāntāntaram . yathaikaḥ puruṣo'nekasambandhijanāpekṣayā pitā putro bhāgineyo mātulaḥ ityevamādivyapadeśyatvaṃ bhajate na cāsya virodha-saṅkarā-'navasthāprasaṅgadoṣā grahaṇāpadeśaviśiṣṭārthatvādevaṃ cakṣurvijñānavijñeyaṃ vastu pratipattavyam .

Linked texts (1)