Dvadasharanayacakra 1.179

1.179

yo'pi caikākāretyādi codyapratyuccāraṇametad yāvat sañcitālambanatāyām . etaduktaṃ bhavati— yadi tadekato na vikalpayati kathaṃ sañcitālambanatā ? kalpanānāntarīyikā hi sā kalpanāmantareṇa na sambhavatīti codite tatrottaro vakṣyamāṇo yaḥ samādhirabhidhīyate sa eva ca kila asvalakṣaṇatvadoṣaparihāro'bhimato'rthadvayavācitvāvirodhādasya vākyasyeti tat pratyuccārayati savyākhyānam --anekārthajanyatvāt svārthe sāmānyagocaramityādi yāvat teṣu pṛthak pṛthaggrahaṇābhāvāditi gatārtham . piṇḍārthastu— yadyapi paramāṇusamūhajanyatvānna jñānamarthataḥ sāmānyagocaraṃ tathāpi rūpaṃ raso vā svārtho'nyāpṛktatvādarthāntarakalpane tasya jñānasyāpaṭutvāt, tacca vijñānamutpādayituṃ śibikodvāhavat saṃhatya samarthāḥ paramāṇavo nānyatheti sāmānyagocaratāstu, ko doṣaḥ . yadi tad bhinneṣvabhedaṃ kalpayadutpadyeta syāt kalpanā patrālambanaṃ jñānamavivekenotpadyate, na ca saṅghātaḥ kaścideko'sti teṣāmanārabdhalakṣaṇakāryatvāt, evamaṇuṣvapi . ayamasamādhireva, aṅgīkṛtārthavināśitvāt, śabdakṛtakatvābhivyaktisthāpanārthapravṛttavaiśeṣikavat svaviṣayatāṃ pratijñāya tadatadabhūtasāmānyagocaropasaṃhārāt . nanvata eva na tat pratyakṣam, svārthe sāmānyagocaratvāt, anumānavat . anumānamapi vā na . tmakam, na tu bhinneṣvabhedaikākāraparikalpanāt tadutpadyate iti . asyārthasya dṛṣṭāntaḥ --yathā hi śamīśākhāpatreṣvityādi . yathā sarvapatrālambanaṃ jñānamantādimadhyāvivekenotpadyate evaṃ pratyakṣamapi . syānmatam— tadvyatirekeṇa patre samudāye ca yathā jñānaṃ pratyakṣamapi tathā syāditi . etaccāyuktam --na ca saṅghātaḥ kaścideko'sti, teṣāmanārabdhalakṣaṇakāryatvāt . na hi samudāyo vaiśeṣikakalpitakāryadravyavat pṛthagasti . nāpi pariṇāmāntaramāpannam, teṣāṃ kāraṇabhūtānāṃ kṣaṇikatvādārambhaniṣṭhākālabhedāvasthānābhāvāditi . evamaṇuṣvapīti dārṣṭāntikaṃ nidarśayati .