Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.199

Nyāyāgamānusāriṇī 1.199

Language
Sanskrit

1.199

evaṃ ca sati paramāṇusañcayanīlādinirbhāsatayālambanatve sati pratyakṣārtha evaṃ jāyate, tadyathā — arthasannikarṣādakṣaṃ prati yadutpadyate tajjñānaṃ pratyakṣamiti jñānamarthena viśeṣyate, arthenendriyasya sanni pratyakṣam . na tadupapadyate, tasyārthasyābhāvāt . na ca sañcayo'rthaḥ, saṃvṛtisattvāt . ato nāsāvutpattipratyaya iṣyata iti viśeṣaṇaviśeṣyatvābhāvājjñānatvapratyakṣatvābhyupagamahāniḥ . cakṣurādijñāneṣvataḥ svanirbhāsavyatiriktaprameyābhāvādasatsatpratipatterapratyakṣatvena prasiddhena pratyakṣatvanirākaraṇādanumānavirodhaḥ . yathā cātra samānānekārthajanyendriyasvārthādyadutpadyate tadapi ca taimirakavada- karṣādutpadyamānaṃ jñānamakṣaṃ prati vṛtteḥ pratyakṣamiti jñāne'rthasya viśeṣaṇatā . sannikarṣādvā akṣaṃ prati yo vartate'rthaḥ sa pratyakṣaḥ, arthendriyasannikarṣādakṣaṃ prati vṛtteḥ pratyakṣamitatvādupacaritavṛttirartho'kṣeṇa viśeṣyate iti . atrottaramucyate --na tadupapadyate pratyakṣaṃ tasyārthasyābhāvāt . evaṃ ca sati ityuccārya sañcayaḥ prasakta ityabhyupagamyagamayya dūṣayati--yasmānna ca sañcayo'rthaḥ . kiṃ kāraṇaṃ nārthaḥ sañcaya iti cet, saṃvṛtisattvāt . saṃvṛtisattvamadravyatvād vāndhyeyavat . ata etasmāt kāraṇād nāsāvutpattipratyaya iṣyate, utpattau pratyaya ālambanapratyaya ityarthaḥ, so'sattvānneṣyate . itiśabdo hetvarthe, etasmāt kāraṇāt so'rtho na viśeṣaṇena viśeṣyastasmādviśeṣaṇaviśeṣyatvābhāvājjñānatvapratyakṣatvābhyupagamahāniḥ, jñānaṃ pratyakṣam ityetadabhyupagataṃ viśeṣaṇasya viśeṣyasya cārthasyābhāvāt kimviṣayaṃ jñānaṃ pratyakṣaṃ ca syāditi hīyate .

Linked texts (1)