Dvadasharanayacakra 1.229
Nyāyāgamānusāriṇī 1.229
- Language
- Sanskrit
1.229
kva punarayaṃ nayo'ntarbhāvyate, kiṃ dravyanayabhede ? paryāyanayabhede ? ucyate --vyavahāradeśatvāccāsya dravyārthatā, laukikasama upacāraprāyo vistṛtārtho vyavahāraḥ tattvārthabhā॰ 1 . 35 iti vacanāt tasya tasyā avayava ekadeśo'samastavṛttiranyathāvṛttitvāt . loke hi tadekadeśavṛttitā mṛdghaṭādisāmānyaviśeṣatvadravyatvānāmiti dik . tasmādanyattvavastu, alaukikatvāt, khakusumavat, vyatireke ghaṭavat . nibandhanaṃ cāsya--ātā bhaṃte ! ṇāṇe, aṇṇāṇe ? gotamā ! ṇāṇe ṇiyamā ātā, ātā puṇa siyā ṇāṇe siyā aṇṇāṇe . bhagavatīsū॰ 12 . 3 . 46712 . 10 . 468 dravyārthabhedatvāt . lokavyavahāraviṣayo hi vyavahāraḥ, tadekadeśo vidhinayaḥ, tasmāddravyārthabhedaḥ . yathā— davvaṭṭhiyaṇayapagatī suddhā saṃgahaparūvaṇāvisa+o . paḍirūvaṃ puṇa vayaṇatthaṇiccha+o tassa vavahāro .. sanmati॰ 1 . 4 tasya śabdārthavyutpattidarśanārthamāha --dravyaśabda iti, droravayavo dravyam iti vyutpāditatvāt atha druḥ kaḥ ? du dru gatau pā॰ dhā॰ 944, 945, tattulyārthamavyutpannaṃ prātipadikam, dyudrubhyāṃ maḥ pā॰ 5 . 2 . 108 iti nipātitatvāt, tasyārtho drurgatiryātrā vyavahāro lokasyeti . tasyā yātrāyā avayava ekadeśa ityarthakathanam . sa ekadeśaḥ ka iti cet, ucyate--ekadeśo'samastavṛttiranyathāvṛttitvāt, samastalokavyavahāraviparītavṛttitvānmithyādṛṣṭirityarthaḥ . sā punarasyā vidhivṛtterekadeśavṛttitā kutaḥ paricchidyata iti cet, lokata eva paricchidyata ityarthaḥ . yasmālloke tadekadeśavṛttitā mṛdghaṭādisāmānyaviśeṣatvadravyatvānām, mṛt sāmānyam, ghaṭo viśeṣaḥ, mṛdaḥ sāmānyaṃ dravyatvam, ghaṭaviśeṣaśchidrabudhnakhaṇḍauṣṭha-sampūrṇa-rakta-kṛṣṇatādiḥ . sarva evaiṣo'parityājyo'rthakalāpaḥ samastavṛttau nayānāṃ yathāsvaṃ ca pramāṇavaśādvyavasthāpyaḥ . tasyājñānānuviddhatvaikāntādvakṣyamāṇadoṣasambandhācca laukikasyāpyasyā'yuktiḥ . iti parisamāptau, vidhinayaśatabhede digiti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit