Dvadasharanayacakra 1.24
Nyāyāgamānusāriṇī 1.24
- Language
- Sanskrit
1.24
tadvyatiriktāḥ śāsaninaḥ kapila-vyāsa-kaṇāda-śauddhodani-maskariprabhṛtayaḥ, teṣāṃ vacanāni . pratyakṣānumānaviniśceyapadārthā rūpādayo ghaṭādayo'gnyādayaśca . teṣāṃ viparyayeṇa praṇayanaṃ taiḥ kṛtam . tena viparyayapraṇayanena niruktīkṛtaṃ visaṃvādatvam . tat katham ? pratyakṣaviniśceyāstāvad yugapadbhāviṣu pratiniyatendriyaviṣayeṣu ghaṭādyādhārādṛte grahaṇābhāvānna rūpādaya eva, rūpādyanyatamadharmagrahaṇadvāramantareṇa ghaṭādyagrahaṇāt tadabhāve tadabhāvācca na dravyamātrameva . ayugapadbhāviṣvapi piṇḍa-śivakādiṣu mṛdagrahaṇe piṇḍa-śivakādyagrahaṇāt mṛdabhāve piṇḍa-śivakādyabhāvāt na paryāyā eva . mṛdo'pi śivakādyanyatamāvasthāviśeṣāvasthānamantareṇa agrahaṇādabhāvācca na dravyameva . etenāgnyādi-dhūmādiliṅga-liṅgivyavahāro vyākhyātaḥ kāryānumānaviniśceye'pi na viśeṣā eva, nirmūlatvāt, khapuṣpavat . na sāmānyameva, aviśeṣitatvāt, khapuṣpavat . tasmādevaṃ pratyakṣānumānaviniśceyapadārtheṣu sarvalokaprasiddheṣu viparyayapraṇayanamanyaśāsaninām— rūpādaya eva ghaṭaḥ, ghaṭa eva rūpādayaḥ, rūpādayaśca ghaṭaśca rūpādiguṇo'vayavītyarthaḥ, na rūpādayo na ghaṭa iti vā . aśrāvaṇaśabdavādivacanavaditi sarvalokaprasiddhendriyapratyakṣavirodhivacanodāharaṇādanumānavirodhādyapyudāhṛtameva . āśaṅkāmapi satyatve na janayitumalamiti, niḥsandigdhamevāsatyatvaṃ teṣāmityarthaḥ .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit