Dvadasharanayacakra 1.47
Nyāyāgamānusāriṇī 1.47
- Language
- Sanskrit
1.47
ata etānītyādi yāvadapekṣyāṇīti . etasmāt pratipāditopapattibalād dravyādīni bhāvaparyantāni bhavanapradhānānyapratyākhyeyāni tasmād ghaṭādivastvātmasāmānyapakṣagrāhiṇāpi svaviṣayasāmānyavādinetyarthaḥ . apiśabdāt svagrāharaktamanasāpi satā tvayā avaśyāpekṣyāṇi sāraṃ sārameṣitavyānītyarthaḥ . kiṃ kāraṇam ? pratyakṣata eva tathātmatvāt . dṛśyate eva hi dravyādyekarūpabhavanasāmānyatoktavidhinā . kimu paraviṣayamukhyasāmānyapakṣavādineti, dravyādīnāṃ parasparabhinnānāṃ samānabhavanānmukhyaṃ sāmānyam, lokaścaivaṃvidhasāmānyavādī, vyavahāranayānuyāyitvāt . na tu yathā sāṅkhyādiṣu sādṛśyānyāpohatattvādi pramāṇaviruddham . taccopacaritaṃ bhavitumarhati na mukhyam, sādṛśyānuvṛttīnāṃ loke samānena bhūyate iti sāmānyalakṣaṇasyādṛṣṭatvād dṛṣṭatvāccāsmadiṣṭasya laukikasya sāmānyasyetyata āha— pratyakṣata eva tathā tathā paraviṣayasya samānasya bhavanāt, tena tena prakāreṇa dravyakṣetrakālabhāvāpekṣayugapadayugapadbhāvibhāvasya rūpādiśivakādirūpasya samānasya bhavanāt . sarvatantrasiddhāntena vyākaraṇena lokānuvṛttinā niruktiṃ tattvānuvādinīmapyāha --pareṇa samānena bhūyata iti, samāno bhavatītyarthaḥ . samānabhāvaḥ sāmānyam, yad bhavanti sarvabhāvāḥ sa teṣāṃ bhāva iti svārthiko bhāvapratyayaḥ . svabhāvasambandhārthā cātra kartṛlakṣaṇā ṣaṣṭhī tasya bhāvaḥ iti . yathā--śilāputrakasya śarīram iti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit