Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.56

Nyāyāgamānusāriṇī 1.56

Language
Sanskrit

1.56

syānmatam --saṃjñākarma tvasmadviśiṣṭānāṃ liṅgam, pratyakṣapūrvakatvāt saṃjñākarmaṇaḥ vai॰ sū॰ 2 . 1 .18-19 ityuktaṃ śāstre . tasmād manvādayo'ntarālapralaya-mahāpralayeṣu vyucchinnavyavahārāṇāmapi śabdārthānāṃ sambandhaṃ paśyanti . tasmād ghaṭa-ghaṭatvasamavāyasambandho'pi sāmayikaḥ asyāyaṃ vācakaḥ iti yathā ayaṃ panasaḥ iti samayaṃ grāhyate bāla iti . etaccāyuktam, anavasthāprasaṅgāt--yena śabdena samayaḥ kriyate tasyānyena kārya ityanuṣaktaḥ, uttarasyārthāpratītau asya samayo na prakalpate . tatsamayānapekṣā svābhāvikī yasyārthe vṛttiḥ sa nitya iti ca śabdārthasambandhaparijñānaprayogavyavahāraparamparāyā avyavacchedāduktam . yathāha patañjaliḥ--na hi tadeva nityaṃ yat taddhruvaṃ kūṭasthamavicālyanapāyopajanavikāryanutpattyavṛddhyavyayayogi . kiṃ tarhi ? tadapi hi nityaṃ yasmiṃstattvaṃ na vihanyate . tadbhāvastattvam . ākṛtau cāpi tattvaṃ na vihanyate pātañjalama॰ 1 . 1 paspaśā॰ iti . samayapratyākhyānavat pratipādanapratyākhyānātideśo vṛddhavyavahārādākārādimātre pratipatterityadoṣāya, na śabdādeva iti vakṣyamāṇatvāt .

Linked texts (1)