Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.69

Nyāyāgamānusāriṇī 1.69

Language
Sanskrit

1.69

itara āha --loke dṛṣṭo nanu ca vāyuḥ śuddha eva sparśaḥ . syādarūpāditvaṃ yadi dravyakṣetrakālarūparasādibhirasambandhe rūpādyabhāva eva ityayamekāntaḥ syāt, syāccānumānaṃ yadi dṛṣṭena na bādhyate, dṛṣṭaśca vāyuḥ sparśamātra eva, na hi dṛṣṭād gariṣṭhaṃ pramāṇamastīti . atrocyate --tatrāpi hi kṣetrādidravyasya rūpādayo na gṛhyante, anabhivyaktisaukṣmyāt, vaidharmyeṇa dravyādivat . yathā dravyādayo gṛhyante pratyakṣeṇa na tathā vāyau rūparasagandhādayo'nabhivyaktisaukṣmyād gṛhyante . kiṃ kāraṇam ? cakṣurādīndriyagrāhyatvapariṇatyabhāvād hetvanumeyatābhāvāt . yathoktaṃ saṅgrahāntare— mūrtiḥ kathaṃ na vāyornāsvādyeta ca kathaṃ na rūpyeta . tadvyaktigrahaṇaṃ prati na śaknuyāt tvindriyaiḥ kaścit .. iti . gandhavanto'bagnivāyavaḥ, mūrtatvāt, pṛthivīvat . evaṃ rasavantau agnivāyū, mūrtatvāt, bhūmyambuvat . rūpavān vāyuḥ, mūrtatvāt, agnibhūmijalavat . rūparasagandhasparśavanti vāyvagnijalāni, mūrtatvāt, pṛthivīvat . ihāpi ca sādharmyadṛṣṭānta ucyate--vātāyanareṇusparśarasarūpagandhādivad na gṛhyanta iti, teṣāṃ hi ravikaroddayotavyaktānāṃ rūpameva grāhyam .

Linked texts (1)