Dvadasharanayacakra 1.73
Nyāyāgamānusāriṇī 1.73
- Language
- Sanskrit
1.73
itara āha--yathā dravyayoḥ pratyāsattirdravyatvābhisambandhāt tathā sattvābhisambandhād dravyaguṇakarmaṇāṃ bhaviṣyati . yathoktam --saditi yato dravyaguṇakarmasu dravyaguṇakarmabhyo'rthāntaraṃ sā sattā vai॰ sū॰ 1 . 2 . 7-8 iti . atra brūmaḥ--dravyayorapi tvadanukampādravīkṛtacetasā mayā tvayi cittānuvṛttyā uktam, tatrāpyāśāṃ mā kṛthāḥ, tadapi nopapadyate buddhyāsattikṛtasāmānyaviśeṣavādino bhavataḥ sāmānyābhāve viśeṣābhāvāt . tathāsattiḥ sikatānāṃ vajrasya ca, pārthivatvasāmānyānuviddhatvādaśmasikatāloṣṭavajrādīnām . teṣāṃ sāmānyaviśeṣau syātām, na bhūmyambhasoḥ, anyatarasya pārthivatvābhāvāt . tenaiva hetukrameṇa tathāsattiḥ piṇḍaghaṭayoḥ, na mṛt-sikatānām; evaṃ parataḥ parato yāvat tulyajāti- guṇakriyayoraṇvoreva, na tu tayorapi antyaviśeṣasamavāyena apakṣiptapratyāsattyoḥ . tasmāt sāmānyābhāvād viśeṣābhāvaḥ, sarvatraivobhayābhāvaḥ . arthāśleṣalakṣaṇāyāṃ tvāsattau pṛthivīghaṭarūpādīnāmeva syāt sāmānyaviśeṣatā, netarasāmānyaviśeṣayoḥ . guṇakriyayoraṇvoreva syātāṃ sāmānyaviśeṣau iti vartate . tathāsattiḥ ghaṭakapālayoḥ, na piṇḍaghaṭayoḥ; evaṃ kapālaśakalayoḥ, na ghaṭaśakalayoḥ; śakalaśarkarayoḥ, na ghaṭaśarkarayoḥ; pāṃśuśarkarayoḥ, na śakalaśarkarayoḥ; pāṃśudhūlyoḥ, na dhūlīśarkarayoḥ; dhūlītruṭyoḥ, na pāṃśutruṭyoḥ; truṭiparamāṇvoḥ, na dhūlīparamāṇvoḥ . athavā ghaṭasya ca ghaṭasya ca, na ghaṭasya kapālasya cetyādi . tayorapi aṇvoḥ pārthivaśuklagatisamavāyinorevāṇvoḥ, na āpyapārthivādinīlaśuklagatisthitijātiguṇakriyayoḥ . na tu tayorapītyādi yāvadapakṣiptapratyāsattyoriti . tulyajātiguṇakriyāsamavāyinoranyatvapratyayaprabhāvolliṅgitāntyaviśeṣayoḥ tatsamavāyenāpakṣiptā apahṛtā pratyāsattistayorapi iti kṛtvā kutastadbuddhyāsannaprakaraṇam ? tasmāt sāmānyābhāvād viśeṣābhāvaḥ, sarvatraivobhayābhāva iti dravyaguṇakarmaṇāṃ na sāmānyaṃ nāpi viśeṣaḥ ityataḥ prabhṛti yāvat aṇvoḥ ityetadavadhimadhyābhihitopattibalād yathopapāditasāmānyaviśeṣābhāvaṃ smārayati .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit