Dvadasharanayacakra 2.212
Nyāyāgamānusāriṇī 2.212
- Language
- Sanskrit
2.212
atha so'rtho'svastathābhūta eva tataḥ sa bhāva eva, bhāvādeva tasya svaśabdavācyārthasya bhāvaśabdavācyārthavat kiṃ vyāvṛttyānarthikayā ? iti svaśabdasya vyāvartyābhāvād vyāvṛttiranarthikā, vyāvartyārthābhāvaśca tasya bhāvatvād bhāvavadityuktaḥ . syānmatam--tasya vyāvartyasyābhāvād vyāvartyatā viśeṣaṇārthavattā ceti, etaccāyuktam, tadbhāvatvaprasaṅgāt, na hyasataḥ prasaṅgo'sti, aprasaktasya ca vyāvartyatā nāsti abrāhmaṇavacane brāhmaṇatvavat, na hyabrāhmaṇavacane brāhmaṇo'prasakto vyāvartyate, yathoktaṃ nañivayuktamanyasadṛśādhikaraṇe tathā hyarthagatiḥ pā॰ vā॰ 3 . 1 . 12 iti . bhāvaśabdārthavyutpattyarthaṃ kartrarthopādānād yadayaṃ bhavati iti bhāvaśabdasya ayaṃśabdaviśiṣṭasya svarūpoktaḥ svaśabdo'pyanarthakaḥ . tasmād yadapi kiñcittvād vastutvādarthatvādibhyaḥ svavat . ayaṃ ca svabhāvaḥ kiṃ vyāpī prativastu parisamāpto vā ? vyāpitve tyaktasvaparaviśeṣaṇaḥ syāt . prativastutve kiṃ tena kalpitenābhinnaphalena lokavādāt . pratyekamātravṛtti ca vastu ghaṭādyeva ghaṭādītītaretarābhāvāt parasparamasvabhavanaparigrahāt kutaḥ kva cāsau svabhāvaḥ syāt ? bhāvaviṣayaikārthe svatve na kiñcidanyat svaṃ nāmeti kimatra bhedena kriyate ghaṭādinā paṭādibhāvaviśiṣṭena ? so'pi yadi bhāva eva ko'yaṃ vyāvartyate tadapi ca bhavedeva vyāvartyatvādabrāhmaṇavat, vaidharmyeṇa nāsat tat, kutaḥ ? asato'prasakta- tvādaprasaktasya cāvyāvartyatvāt khapuṣpavat . vyāvartyasya sattve'numānāntaramapyāha --kiñcittvād vastutvādarthatvāt, ādigrahaṇāt prameya-jñeya-sattvādibhyo'pi . dṛṣṭāntaḥ svavaditi, yathā svaṃ vyāvartyād vibhaktatvāt kiñcid vastu arthaḥ prameyaṃ jñeyaṃ sacca tathā vyāvartyamapi sajjñeyaṃ prameyamartho vastu kiñcidvā prasaktatvādeva, tasmād bhavedeva .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit