Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.5

Nyāyāgamānusāriṇī 2.5

Language
Sanskrit

2.5

yadapyuktaṃ vastutattvāśakyaprāpteḥ kriyāyā evopadeśo nyāyyastatpūrvakatvāt sukhāvāpteḥ ityatrocyate — kriyopadeśanyāyyatvābhyupagamo'pi caivaṃ vighaṭeta, vighaṭata eva iti kathaṃ niṣṭhuramucyate ? vighaṭeta iti tatsambhāvanayocyate dākṣiṇyalokajñānābhyām . ko heturvighaṭane ? saṃsevyaviṣayasvatattvānupātipariṇāmavijñānavirahitatvāt . sam ityekībhāve, ātmasādbhāvena sevyamānasya viṣayasya svatattvamāhārādeḥ śabdasparśarasarūpagandhātmakasya svarūpaṃ vātādiprakopaśamopacayapralayāvaham— nāgarātiviṣāmustākvāthaḥ syādāmapācanaḥ . carakasaṃ॰ 6 . 15 . 98 iti . tattattvānupātī pariṇāmaḥ, tadanupatituṃ śīlamasyeti, kimuktaṃ bhavati ? āsevyamānasya vastunastatkriyāta eva svarūpānupātena vipākaḥ pariṇāmaḥ . tadvijñānavirahitatvam . sa itthaṃ vipākaḥ sukhāya duḥkhāya vetyetadvijñānaṃ hitāhitaprāptiparihārārtham, tattu bhavatāṃ nāstyeva . atastadvirahitatvāt kriyopadeśo'pi agnihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ, taṇḍulān pacedbhoktukāmaḥ ityādirdṛṣṭādṛṣṭārtho na ghaṭate, ajñātasaṃsevyavastutattvapariṇāmatvāt, avaidyauṣadhopadeśavat, yathā kasyacidavijñātarasavīryavipākaprabhāvadravyaguṇaviśeṣabhāgābhāgasaṃyogasya deśa upadeśādeva tajjñānayoga iti cet, na, ubhayathāpi pauruṣeyatvādveda- kālāturaprakṛtisātmyāgnibalābalavātādirogasamutthānanidānādilakṣaṇānabhijñasyauṣadhopadeśo na ghaṭate tathā agnihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ ityādyupadeśaḥ . athavā hitāhitaprāptiparihārārthatvāt sarvopadeśānāṃ tada- bhāvāt krīḍitamevāstvitīdaṃ bālakāhigrahaṇavat tajjñānavirahitasyopadeśaśravaṇagrahaṇadhāraṇatarkaṇānuṣṭhānādi anarthānubandhyeva syāditīdamarthapradarśanārthaṃ dvitīyamudāharaṇam .

Linked texts (1)