Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.50

Nyāyāgamānusāriṇī 2.50

Language
Sanskrit

2.50

tathā— puruṣa evedaṃ sarvaṃ yad bhūtaṃ yacca bhāvyam . utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati .. śuklayajuḥsaṃ॰ a॰ 31 . 2 ityādi, etaddarśanaṃ pratipādayiṣyate . ataḥ sarvavastusannidhītyādi, sarvavastūnāṃ sannidhau sadbhūtaiva sā havanakriyā tathāpi bhedāḥ sādhanānyasyāḥ, ghṛtena payasā juhuyāt ityādibhedakriyā evāgnihavanakriyāyāḥ sādhanāni tānyantareṇa tadabhāvāt sādhanasambandhābhinirvartyeti vidhīyate, kena ? upadeṣṭrā svargakāmaṃ puruṣaṃ prati vacanena tvayā kartavyeti vidhīyate . tadanu anuṣṭhātrāpi tadupadiṣṭabhedasādhananiṣpādyetyabhyupagamya yo yo bhāgo yathābhāgaṃ kārakāṇāṃ vinyāsa ātmā yasyā itikartavyatāyāḥ sā yathābhāgakārakavinyāsātmikā, tayā itikartavyatayā gavālambhanājyaprakṣepādiprakārarūpayānuṣṭhīyate, sāmarthyādato'sau prāg nāsīdityāśritā . kasmāt ? kāryatvena parigṛhītatvāt, kuryājjuhuyāt ityādivacanāt kāryatvena nirvartyatvena parigṛhītaiva sā . dṛṣṭānto viśeṣaikāntivastuvaditi, yathā viśeṣaikāntavādinā kāryameva, na kāraṇam iti pratikṣaṇotpattivināśātmakatvāt pratipannaṃ vastu tat prāg nāsti, tacca tvayābhyupagataṃ kriyābhyupagamāditi tvāṃ prati sādhyasādhanadharmānvito dṛṣṭāntaḥ, mayāpi ca tadabhyupagamyoktatvāditi sādhyasādhanam . evamanena tarkeṇāsatkāryavādo'bhyupagatastvayā bhavati . sa cāpratipūrṇastarkaḥ, asiddhahetukatvāt pratitarkeṇa bādhyatvācca .

Linked texts (1)