Dvadasharanayacakra 2.66

2.66

tathābhūtārthābhyupagame ceti, abhyupetyāpi dāhanātmakameva dānamiti doṣaṃ brūmaḥ, ko'sau ? prāptervyudāsaḥ, yeyaṃ prāptiḥ yadagnaye ca prajāpataye ca sāyaṃ juhoti iti yayā prāpitamagnau prakṣepo dānamiti tasyāḥ prāptervyudāsaḥ, kasmāt ? ghṛtena juhuyāt ityatra juhotiprayogāt, anyathā prāptau evaṃ tarhi prāptivākyavṛttajuhotyanuvāda iti cet, na, tatra vidhiliṅviṣayasyāvṛtterajñātatvāt . vyatyayādasya tadviṣayateti cet, na, ajñātatvādevānanuvādatvāt kośa- śrutena juhotinoktatvāt tadarthasya gatatvādaprayogārhatvāt paunaruktyamasya syāt, prayuktastu ayam, ato jñāyate prāptiśrutajuhotiranarthaka iti . tasmāt prāptervyudāso juhotiprayogāt . yadā vāyaṃ ghṛtena juhuyāt iti prayujyate tadā hyayamagatārtha iti vijñāyeta yadyanyena śabdenāsyārtho'nabhihitaḥ syāt . kiṃ kāraṇam ? apramattaprayuktatvāt, apramattena hi vedena pramattāt puruṣādvilakṣaṇena rāgāvidyādiyogarahitena prayukto'yaṃ tvanmatena, laukikenaiva vā puruṣeṇāpramattena viduṣā prayuktatvādasmanmatena, mā bhūt sarvapuruṣāprāmāṇye śabdānāṃ ca puruṣādhīnopalabdhitvādaprāmāṇyameveti . ayaṃ hi ghṛtena juhuyāt ityatra juhotiśabdo'pramattaprayuktaḥ, na yena kenacid bālagopālādiprayuktakalpena tulyaḥ kākarutādikalpena vā tulyaḥ . ka iva ? iṣe tvādivat, yathā iṣe tvorje tvā vāyavaḥ sthopāyavaḥ stha devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇe yajurveda॰ 1 . 1 ityādiśabdā agatārthā iti vijñāyante tathāyaṃ ghṛtena juhuyāt iti vākye juhotirapramattaprayuktatvādagatārtha iti vijñāyeta, nānyathā . athavā akṣaravidyāvat, yathā dve vidye veditavye--parā cāparā ca . atha parā yayā tadakṣaramadhigamyate yat tadadṛśyamagrāhyamagotramavarṇamacakṣuḥśrotraṃ tadapāṇipādam . nityaṃ vibhuṃ sarvagataṃ puruṣaṃ purāṇaṃ viśvātmānaṃ tadavyayaṃ yad bhūtayoniṃ paripaśyanti dhīrāḥ muṇḍako॰ 1 . 1 itīyamakṣaravidyā kvacidagatārtheti vijñāyate'pramattaprayuktatvāt tathā'yamapi juhotiprayogaḥ, nānyathā . tadyadi prāptiprāpitadānārthaḥ agnihotraṃ juhuyāt ityatra hotraśabdo juhotiśabdo vā tato'yaṃ ghṛtena juhuyāt iti punarjuhotirna prayujyeta, prayuktastu, tasmāt prāptirvyudasteti .