Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.91

Nyāyāgamānusāriṇī 2.91

Language
Sanskrit

2.91

tathānuvṛttivyāvṛttī, anuvṛttiḥ mṛd mṛd iti piṇḍaśivakādiṣu, vyāvṛttiḥ ghaṭaḥ piṭharaḥ divicāreṇa pūrvavaccakrakadvayapravartanaṃ tathopasaṃhārameva . na, asiddhatvāt . yadi hi ghaṭo mṛtpiṇḍādanyaḥ, tadvadeva piṇḍāderapyasarvatvaṃ iti . tad yadi tāvadubhayasattvaṃ sattvāviśeṣādevāviśeṣe kāryavyāvṛttivat kāraṇavyāvṛttirapi syāt sattvād ghaṭavat . atha na kāryavyāvṛttivat kāraṇavyāvṛttiḥ sacca kāryamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāraṇam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro nirvṛttaghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāt . athaivamapi vailakṣaṇye kāraṇasattvaviniścayo na nivartate'nuvṛttyātmakaṃ ca tat, na tarhi vyāvṛttyātmakatvāt kāryaṃ sat, sattve na vyāvarteta sattvāt kāraṇavat; dvitīyaṃ cakrakamaviparyayeṇa . śeṣaṃ pūrvavad viparyayeṇetyādi, atha na kāraṇānuvṛttivat kāryānuvṛttiḥ sacca kāraṇamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāryam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro ghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāt; prathamaṃ viparyayacakrakam . athaivamapi vailakṣaṇye tatsattvaviniścayo na vinivartate'nuvṛttyātmakaṃ ca tat, na tarhi vyāvṛttyātmakatvāt kāryaṃ sat, sattve na vyāvarteta sattvāt kāraṇavat; etad dvitīyaṃ cakrakaṃ viparyayeṇa . ato'nuvṛttisataḥ kāraṇādanyat kāryam, vyāvṛttatvāt, paṅkterivaikaḥ . vyāvṛttisataśca kāryādanyat kāraṇam, anuvṛttatvāt, ekasmādiva paṅktiḥ .

Linked texts (1)