Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.23

Nyāyāgamānusāriṇī 3.23

Language
Sanskrit

3.23

idānīmavasthānyatvadvāreṇaiva puruṣānekatvaṃ tvaduktavad brūmaḥ --avasthāstu anyatvānekatva eva puruṣa ityetat pratyātya ?bhedopanyāsavākyam, tadvacanasmāraṇena vicārārthopanyāsa ityarthaḥ . avasthāstu puruṣo'nyatvānekatve sati eva, yato'vasthāsvātmatvaṃ puruṣasyeṣyate tatastāsāmanyatvenānekaḥ anyo'nekaśceti vā . tat kathamiti cet, tvadukterevāvaśyamanyāstāḥ puruṣādanyā vinidrādyavasthāḥ tābhyaśca so'nya iti parasparāvadhikamanyatvaṃ sādhyate . tadrūpāpattyaniṣṭatvāditi hetuḥ, tayoścāvasthāvasthāvatostadrūpāpattyaniṣṭatvaṃ siddham, anyathāvasthānāṃ viśeṣitānāmanyatve sādhye puruṣapṛthaktvena tadasiddherāśrayāsiddhistadrūpāpattyaniṣṭatvaṃ vā'siddhamāśaṅkyeta . athavā puruṣo'vasthā iti cāviśeṣya parābhimataṃ vastūbhayamapi parasparato'nyaditi sāmānyena sādhyate itarasyetararūpāpattyā aniṣṭatvādityarthaḥ, avadhāraṇabhedāccetararūpāpattyaniṣṭatvamāpāditam . kimiva ? avasthāntaravat, yathā vinidrāvasthā suptāvasthārūpāpattyā neṣṭā tathā svato'nyāśceti . tadrūpāpattyaniṣṭatvāsiddhiḥ iti mā maṃsthā ityata āha --yato'vasthāsvātmatvamasya neṣyate puruṣasya, etadavasthārūpāpattyā puruṣāniṣṭatvādavasthādvāreṇa puruṣasya avasthānāṃ cānyatvānekatvaṃ tvaduktau caivamupapāditam .

Linked texts (1)