Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.36

Nyāyāgamānusāriṇī 3.36

Language
Sanskrit

3.36

yāni tairārabdhānītyādi yāvat sukhādimayā eva, pariṇāmānukrameṇa bhūtānāmākāśādīnāṃ śabdādibhiḥ sukhādimayairārambhaṃ darśayati . tatra śarīrādīnyādhyātmikānīti śarīrībhūtāni śabdādyārabdhāni bhūtādīni vaikārikārabdhāni cendriyāṇi trayāṇāṃ sukhaduḥkhamohānāṃ sanniveśaviśeṣāḥ sukhādimayā eva, tathā pṛthivyādayastanmayakāraṇārabdhatvāt . yad yanmayaiḥ kāraṇairārabdhaṃ tanmayaṃ tat, kārpāsikapaṭavat . bhūtairārabdhāni punaḥ śarīrādīni paṭakuṭivat paramparārabdhatvāt . anekātmakaikapūrvakaṃ śarīramanvitavikāratvāccandanaśakalavat, naikaikapūrvakaṃ nāpūrvakamanvitatvāt . anvāha ca-- ajāmekāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ sarūpāḥ . ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ .. śvetāśva॰ 4 . 5 bhūtādīni bhūtādimayāni triguṇāni vaikārikārabdhāni ca śrotrādīnyekādaśendriyāṇi sarvāṇyeva trayāṇāṃ sukhaduḥkhamohānāṃ sanniveśaviśeṣāḥ, tatastanmayatā . bāhyāni ghaṭādīni rūpādisamūhatvāt teṣāṃ ca sukhādyātmakatvāt tanmayāni tadātmakānyeva . tathā pṛthivyādayastanmayakāraṇārabdhatvāditi mahadādeḥ sakalasya vikārasya brahmādistambāntasya ca jagataḥ sukhādimayakāraṇārabdhatvāt . yad yanmayairityupanayaḥ, tanmayaṃ taditi nigamanam . dṛṣṭāntaḥ kārpāsikapaṭavaditi, kārpāsavikāraistantubhirārabdhaḥ paṭo'pi kārpāsika iti yathocyate tathā bhūtāni sukhādyārabdhaśabdādyārabdhāni sukhādyātmakāni . bhūtairārabdhāni punaḥ śarīrādīni, ghaṭādīni ādigrahaṇāt, paṭakuṭivat paramparārabdhatvāt, yathā kārpāsikatantvārabdhapaṭamayī kuṭirapi kārpāsikī ityucyate tathā sukhādyārabdhaśabdādyārabdhabhūtādyārabdhapṛthivyādigavādighaṭādisaritsamudramandarādīnyapi tadātmakāni .

Linked texts (1)