Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.9

Nyāyāgamānusāriṇī 3.9

Language
Sanskrit

3.9

atha vinidrālakṣaṇetyādi . atha mataṃ bhavataḥ--vinidrāvasthāpuruṣābhāvadoṣayoḥ parihāre sarvadoṣaparihāraḥ, sa cāvadhāraṇavaiparītyeneti, tadyathā --puruṣastu puruṣa eva vinidrāvasthālakṣaṇaviparīto'pi, kiṃ kāraṇam ? avadhāraṇe bhedāt . kathamavadhāraṇabhedaḥ ? ucyate --vinidrāvasthāsvātmani avadhāryamāṇe svātmani vinidrāvasthaiva lakṣaṇam, puruṣe tu lakṣaṇameva anyāsāmapyatyāgāt, sa hyanekarūpo mecakavat . na, uktavadavadhāraṇabhedasyānyāyyatvāt pratijñātavyāghātād ghaṭarūpāditvavat, puruṣatvaṃ prāguktamavasthānām, adhunā tu pṛthaksvātmānastā ucyanta iti tattvaṃ puruṣasya rūpādighaṭatvavat . yadā ca tāsāmeva tattvaṃ tatastāsāṃ vinidrāvasthaiva lakṣaṇaṃ nānyā kācidavastheti svātmano lakṣaṇatvamavasthāyā niyatam, sā tvanyāvasthātmano'pi lakṣaṇatvānna niyateti na vinidrāvasthāyāstāvadabhāvo'sti . puruṣasyāpyabhāvo nāsti, puruṣe tu lakṣaṇamevetyavadhāraṇād vinidrāvasthā lakṣaṇameva puruṣasya nālakṣaṇamiti puruṣo lakṣyatvenāniyato'nyābhirapyavasthābhirlakṣyatvādanyāsāmapyatyāgāllakṣaṇatvena puruṣasyeti bhedenāvadhāraṇam . yasmāt sa hyanekarūpo mecakavat puruṣaḥ, varṇasaṅkaro hi mecakaḥ, sa nīlo'pi pīto'pi śeṣavarṇo'pi tathā puruṣo vinidrāvasthālakṣaṇo'pi suptādyanyatamāvasthālakṣaṇo'pīti .

Linked texts (1)