Dvadasharanayacakra 4.10
Nyāyāgamānusāriṇī 4.10
- Language
- Sanskrit
4.10
athaivaṃvidhāniṣṭāpattivyāvṛttyarthaṃ karmāpekṣaḥ pravartate iti manyase tatastānyeva karmāṇi kartṝṇi svatantrāṇi bhavitṝṇi īśvarāṇi . kasmāddhetoḥ ? teṣāṃ tasyāpi tathā bhāvayitṛtvāt, yasmāt tamapīśvaraṃ tena tena prakāreṇa bhavantaṃ bhāvayanti tānyeva karmāṇi, na sa tāni karmāṇi tathā bhāvayati, kutaḥ ? tathā bhāvyamānatvāt pradhānena śabdādivaditi vakṣyamāṇadṛṣṭāntatvāt . yathā ca pṛthivyudakādīn vrīhireva tathā bhāvayati pṛthivyādyapekṣo'pi tathāpatteḥ, na pṛthivyādayastathānāpatteḥ; evaṃ karmāṇyeveśvarāṇi tathā bhāvayitṛtvāt, na tvadiṣṭeśvarastathā bhāvyamānatvāditi . syānmatam--pṛthivyudakādīnyapi bhāvayanti eva vrīhiṃ vrīhitvenānāpannānyapīti . etaccāyuktam, teṣāmasattvāt, asattvaṃ ca anāpannasyāsattvāt khara- viṣāṇavaditi sannidhibhavanadūṣaṇe prakrāntameva nyāyaṃ darśayati . asvatantratvācchabdādivaditi eṣa dṛṣṭāntaḥ sarvatra pradhānakāraṇatvasādharmyeṇopāttaḥ kāpilān prati, yathā pradhānasvātantryāt tatkāraṇatvaṃ gamayati śabdādi ārātīyakāraṇatvābhāvaṃ cāsvātantryāt teṣāmiti nāvyaktamiti vyaktamityeva vā pradhānatā bhavatīti yathā tvayaivoktaṃ tathaiveśvaro'svatantratvāt karmāpekṣatvādakāraṇaṃ tānyeva kāraṇānīti gamayati tābhireva tvaduktābhirupapattibhiḥ . ato yaduktaṃ tvaduktā evopapattayaḥ sarvaprāṇīśvaratāṃ sādhayantīti tat sādhu . tadbhāvayannāha — bhavati kartetyādi prāgvyākhyātārthānyeva bhavatyekārthapadāni yāvat tantupaṭavaditi . yathā tantava eva paṭaniṣpādanena bhavantastathāpravartanavṛttatvāt paṭakāraṇāni tathā puruṣā eva kartāra iti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit