Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 4.11

Nyāyāgamānusāriṇī 4.11

Language
Sanskrit

4.11

īśvarasyāpi cetyādi tāsāmevopapattīnāmitomukhatāṃ bhāvayati anenāpi granthena . yathā tvayā prāgupapāditaṃ bruvatā pūrvapūrvaśaktatāratamyena sannihitatadvidhaśaktirviśiṣṭabuddhiriti tathehāpi tābhirevopapattibhistaireva ca tantvaṃśvādibhirdṛṣṭāntaiḥ karmaṇi vṛtteḥ karmaniṣṭhatvāt sṛṣṭyatiśayaprakarṣasya karmaṇāṃ puruṣatvāt sarva eva puruṣaḥ sannihitatadvidhaśaktiḥ prativiśiṣṭabuddhipramāṇīkṛtakriyaḥ, prativiśiṣṭabuddhinā tenaiśvareṇātenaiveśvareṇānyaiśca śāstrakārairviśvadṛśvabhirapi pramāṇīkṛtāstatkriyāstatkriyāphalaparijñānārthatvācchāstrakāraprabhṛtīnāṃ siddhaśāstrāṇāmanatiśaṅkyatvācca . sa ca svatantraḥ, tathāpravṛttyāpatteḥ tena prakāreṇa karmiprāṇipravṛtti- vadīśvarasyāpi pravṛttyāpatteḥ, eśvarāt pravartayitṛtvāditi, ā īśvarāt yāvadīśvarastāvat pravartayitṛtvā kāraṇam, śaktimatpravṛttyapravṛttidarśanāt...paktrādivat, yāvadevamevāsya sarvatvāt sarvamūrtitā . api ca utkarṣāpakarṣadarśanāt pravṛttyanubhavaphala... ...puruṣādṛte'pravṛttereva utkarṣāpakarṣau na nirbījeśvarakāmacāreraṇāt . karmāpekṣatve'pi neśvaravaiyarthyam, tadabhāve pravṛttyabhāvāt, dārvādyapekṣarathakāravaditi cet, na, itaratrāpi tulyatvāt . tadyathā--īśvarāpekṣatve'pi na karmavaiyarthyam, tata eva, rathakārāpekṣarathadāruvat . pravartayitṛtvācceśvarasya tathā pravartakaṃ karma, karmaṇaḥ puruṣaḥ, iti puruṣa eveśvaraḥ . evaṃ pratighātaprasaṅgo'pīśvarasya, sāpekṣapravṛttitvāt, rathakāravat . yathā rathakāre upādānopakaraṇāsāmarthyavaikalyayoḥ dīśvarasya pravartyatvāt kāraṇāni sarvapuruṣāḥ . śaktimatpravṛttītyādi, īśvarasyāpi teṣāmeva śaktimatāṃ puruṣāṇāṃ śaktisākalyasannidhyasannidhyoḥ pravṛttyapravṛttidarśanāditi tadevopapattijātaṃ smārayati yāvat paktrādivaditi, ādigrahaṇād rajovat pravṛttivadityādi, pūrvavadeva granthaṃ cātidiśati --yāvadevamevāsyayāvadevamevāsya sarvatvāt sarvamūrtitā, evameva cāsya kṣityādyaṣṭamūrtitocyate ityetasmādavadherārātīyo granthaḥ sarvo draṣṭavyastābhirevopapattibhiḥ sarvaprāṇīśvaratve tadvadeveti . punarapi cotkarṣāpakarṣadarśanādityādirīśvarasargasādhanārtho granthaḥ pravṛttyanubhavaphaletyādistadvadeva yāvat puruṣādṛte'pravṛttereva utkarṣāpakarṣau na nirbījeśvarakāmacāreraṇāditi karmakāraṇatvārtho gatārthaḥ . tasmāt karmāpekṣatvāt sarvasarvātmakatvāt sarveśvarateti .

Linked texts (1)