Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 4.77

Nyāyāgamānusāriṇī 4.77

Language
Sanskrit

4.77

sa ca śabdārtho'nādyanuprabandhasāmarthyopahitānupravṛttitvād nityaḥ . atrotpādavināśaśabdāvapi tatsthitarūpāveva nāsadudbhavātyantavināśarūpāviti, tadvyācaṣṭe --ūrdhvapadanamityādi gatārtham, yathāsaṅkhyamāvirbhāvatirobhāvasvarūpayorapi bhāvābhidhāyitvādavasthita evārtha utpadyate vinaśyatīti cocyate tathā vākyārtho'pi ca pṛthak sarvaṃ padam, sarvasarvātmakatvāt . nibandhanamapyasya ārṣam--je ekaṇāme se bahuṇāme ācārāṅgasū॰ 1 . 3 . 4 iti . tathā pariṇamamānaḥ . anityaghaṭādiśabdā apīti, anityaḥ pradhvastaḥ ityādayo ghaṭaḥ paṭaḥ ityādayaśca śabdāḥ pṛthivyādilakṣaṇā api nātyantamutpannamabhūtaṃ vārthaṃ bruvate, kiṃ tarhi ? svatattvabījaṃ dravyamevāvicchinnamāhuḥ, svatattvaṃ yadabhūtvā bhavati bhūtvā ca na bhavati tadanityam, samānakartṛkayoḥ pūrvakāle ktvāpratyayavidhānāt . sa eva tu dṛśyādṛśyapariṇāmābhyāṃ bhavati na bhavatīti svatattvasya anityatvasya bījaṃ dravyamevārthaḥ . ghaṭādi tāvattadanityatvam, tasya bījamavasthitaṃ dravyaṃ sāmānyameva aṅkurādervrīhivat . tadevāvicchinnaṃ mahāpṛthivīvadanutpādavyayayogi avṛddham avicāli kūṭasthaṃ dhruvaṃ nānyaditi padārthaḥ .

Linked texts (1)