Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 5.15.1

Nyāyāgamānusāriṇī 5.15.1

Language
Sanskrit

5.15.1

kiñcānyat, liṅgādimadityādi yāvadubhayameva bhāva iti . dravyaṃ liṅga-saṅkhyā-kāla-kārakayogi, kriyā tadrahitā . liṅgādimattvādaliṅgādimattvācca bhavato dravyasya bhavanasya ca yathāsaṅkhyaṃ bhinnaṃ vastu bhavad-bhavanabhūtaṃ dvidhā . tasmādubhayavastutaścaikamiti pratipādyamupapattyetyataḥ pratijñāyate--liṅgasaṅkhyāvata ityādi . vastutvenaikatvaṃ vastutvaikatvam, tasya gatiḥ āpattiḥ, vastutvenaikatvamāpannā kriyā svarūpato'nyaiva, dravyakriyāsvarūpabhinnamekaṃ vastvityarthaḥ . kasmāt ? aliṅgasaṅkhyatvāt, na liṅgasaṅkhye yasya tadidamaliṅgasaṅkhyaṃ bhavanam . taddhi vastutvenaikatvaṃ gataṃ sad dravyeṇa sahānanyadapyanyadeva iti pratijñārtho'nena sādhyate aliṅgasaṅkhyatvāt iti hetunā . dṛṣṭāntaḥ --plakṣādiva bhinnārthānāmekasambandhiviṣayaścārthaḥ, yathā plakṣaśca dhavaśca ityatra caśabdaḥ plakṣadhavayoranyayoḥ samuccetāpi samuccayamekameva sambandhinaṃ viṣayīkṛtya vṛttatvādananyatve'pi satyanyasyaivārthasya vācakastathā dravyakriyātmakavastutvaikatvānyatvamiti . atrāha--dravyādanyatvena pakṣīkṛtāyāṃ kriyāyāṃ samuccayanakriyaiva yadi dṛṣṭāntatvenocyate sādhyatvādadṛṣṭāntaḥ . atha mā bhūdeṣa doṣa iti dravyāntarasamuccayo yadi dṛṣṭānta ucyate tathāpi dravyārthatyāgaḥ plakṣadhavasamuccayākhyādisarvasattārthasaṅgrahārthatvād svarūpato'nyaiva, aliṅgasaṅkhyatvāt, plakṣādiva bhinnārthānāmekasambandhiviṣayaścārthaḥ . dravyārthasya . atha dravyārthaṃ mā tyākṣamityekameveṣyate punarapi dṛṣṭāntābhāvaḥ dravyād bhinnasyārthāntarasyābhāvāditi .

Linked texts (1)