Dvadasharanayacakra 5.16
Nyāyāgamānusāriṇī 5.16
- Language
- Sanskrit
5.16
ataḥ paramaliṅgasaṅkhyatvaprasādhanāyottaro granthaḥ sādhu bhavatītyādiryāvad bhavatsu yāḥ saṅkhyāstā na bhavantīti . ekasmin dvayorbahuṣu vā devadattādibhavitṛṣu liṅgasaṅkhyābhedavatsu yat triliṅgaṃ saṅkhyāścaikatvādyāstā na bhavanti bhavane napuṃsakaliṅgamekavacanameva cānumīyate tadviśeṣaṇe sādhuśabde śrūyate ca sādhu bhavantaṃ paśya ityādi kārakādivyatireke'pi . tasmādanyad bhavanaṃ bhavadbhyo devadattādibhyaḥ svarūpataḥ satyapi vastutvaikatve . syānmatam--kimarthaṃ napuṃsakaliṅgaṃ prathamaikavacanaṃ ca ? ityatrocyate --pratyayaparaprakṛtivyavasthayā tu prathamaikavacane, kiṃ kāraṇam ? atikramakāraṇābhāvāt . avaśyaṃ ca pratyayaparā prakṛtiḥ prayoktavyā, prātipadikārthaliṅgaparimāṇavacanamātre prathamā pā॰ 2 . 2 . 46 iti sattāmātre'pi prathamāvidhānāt tato'tiriktārthāsambhavāt prathamātilaṅghane phalābhāvāt vacanasya ca nāntarīyakatvāt sattāmātrārthakāraṇatvāt kāraṇāntarābhāvāt, kāraṇāddhi tadatikramaḥ syāt . napuṃsakaṃ ca bhavanasyāvyaktatvāt, avyakte guṇasandehe napuṃsakaliṅgaṃ prayoktavyamiti . kiṃ tathā loke dṛṣṭamiti cet, ucyate --kimapi dṛśyate iti, yathā hastyaśvanarādisamūhaṃ dṛṣṭvā vaktāro bhavanti--kimapi dṛśyate, itiḥ pradarśane, etadeva vākyamudāharaṇatvena pradarśayati .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit