Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 5.42

Nyāyāgamānusāriṇī 5.42

Language
Sanskrit

5.42

bhāvaśca kriyetyādi yāvat kutaḥ kriyātvaṃ phaloddeśakārakasambandhābhāvāt ? yaducyate dravyaṃ ca kriyā ca iti yannyāyabalena tvayocyate dravyakriyātmako bhāva iti tanna sidhyati tvadabhipretakriyābhāvāsiddherityarthaḥ . itaścāsiddhiḥ svaviśeṣāvyāpitvād na pravṛttisāmānyaṃ kriyeti . tatpratipādanārthamāha — gacchatyādivyāpirūpatā vā iti kutaḥ iti vartate . gatyādivyāpinī na bhavati tvadiṣṭapravṛttisāmānyalakṣaṇā kriyā pravṛttiviśeṣatvenābhūtatvāt, yad yat pravṛttiviśeṣatvenābhūtaṃ tat tad gacchatyādīn na vyāpnoti yathā kārakaṃ kārakāṇāṃ pravṛttiviśeṣatvenābhūtamakriyā, akriyātvaṃ cāvayoḥ siddhamiti dṛṣṭāntaḥ sādharmyeṇa . vaidharmyaṃ tadbhedavaditi, yā yā kriyā sā sā pravṛttiviśeṣatvena bhūtā yathā gacchatitiṣṭhatyādikriyābhedāḥ dravaṇa-patana-sarpaṇa-riṅgaṇādayo vā gamanaviśeṣāḥ . tasmād gacchatyādyavyāpitvādapyakriyātvaṃ pravṛttisāmānyasya kārakavaditi .

Linked texts (1)