Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 5.53

Nyāyāgamānusāriṇī 5.53

Language
Sanskrit

5.53

etadanicchordoṣa ucyate --yadi sthitirnāmetyādi . sthiterbhāvatvānabhyupagame dvayī gatiḥ sthitiśabdasya syāt tṛtīyavikalpābhāvāt--yadvā sthityabhidhānamavastukam ? yadvā dravyamātraviṣayaṃ syāt ? kiñcātaḥ ? idamato bhavati doṣajātam--avastukatve vivakṣāśabdayorapravṛttiprasaṅgaḥ, yadyavastuviṣayaṃ sthitiśabdavacanaṃ vaktumicchā vivakṣā sā svaniścitamarthaṃ paraṃ pratyāyayāmīti jāyate, arthābhāvācca na syāt . tathā ca abhidhīyate'nenetyabhidhānaṃ sthitiśabdaḥ, tasyābhāvaḥ syādarthābhāvāt, kākavāsitādivadanarthakaṃ vā tat syāditi . evaṃ tāvadavastukatve doṣaḥ . atha dravyamātraṃ sthitiḥ dravyasyāvirodhād gatāvapi syāt, yathā devadattasadbhāvād gatyavirodhācca devadatto gacchati ityatra devadattābhidhānaṃ pravartate tathā devadattastiṣṭhati gacchati ca ityetadabhidhānaṃ pravarteta, ubhayatra dravyasyaiva sattvāt viśeṣābhāvācca . evaṃ doṣadarśanād na gatyabhāvamātraṃ sthitiḥ . yatastu khalvityādi, virodhyavirodhibhāvā vācyavastusthitiḥ, gatisthityoḥ parasparavirodhād devadattadravyeṇa sahāvirodhād bhāvāveva gatisthitī dravyavat, grantho gatārtho yāvad bhavanānanyatva eva gativirodhinī sthitiriti . bhavanānanyatva iti dravyabhavanādananyaiva gatiḥ sthitirveti pravṛttibhavanānanyatva eveti yathāprakrāntamupasaṃharati .

Linked texts (1)