Dvadasharanayacakra 5.68
Nyāyāgamānusāriṇī 5.68
- Language
- Sanskrit
5.68
yathā ca tatrocyate naiṣa doṣa ityādi . evaṃ doṣe'bhihite syānmataṃ pravṛttisāmānyanivṛttyarthaviśeṣagrahaṇaprayojanadoṣaṃ pariharāmīti viśeṣa iti bhavataḥ kva sampratyaya iti praśnopakramaṃ doṣavādinaiva parihāramabhidhāpayiṣyataste, doṣavādī kila brūyāt --ya upādīyamāno'nyaṃ nivartayatīti . paro brūyāt --yadyevaṃ vṛtādayo'pyupādīyamānā viśeṣān nivartayantīti, tairhi gacchatyādayo viśeṣā nivartyante na gacchati na śete na bhuṅkte vartata eva asti bhavati vidyata eva kevalamiti . tasmādupādīyamānā gamanādīn viśeṣān nivartayanti vṛtādayaḥ, tiṣṭhatyādivat . tathā coktaṃ bhāṣyakāreṇa --sāmānyamapi yathā viśeṣastadvaditi jñāpakamidam, iti vartatyādirviśeṣa eva upādīyamānatve viśeṣanivṛttihetutvāt tiṣṭhatyādinivṛttihetugacchatyādivat . tataścaiṣāṃ siddhā dhātusaṃjñā vṛtādīnāmiti yathaiṣa sāmānyapravṛttinivṛttyarthe viśeṣagrahaṇe parihāra evamihāpi pratyucyeta dravyanivṛttyarthe'pi viśeṣagrahaṇe parihāra ucyeta pratyucyeta . sarvadā sarvabhāvānāṃ pravṛttisamanvayād devadattaḥ ityapi nāpravṛttikaṃ vastu, tasmāt tannivṛttyarthaṃ sarvabhedasambandhānuguṇyāt tu nāyaṃ viśeṣaḥ ityetadarthe'pi viśeṣagrahaṇe devadattasya kriyātvaṃ syāt, vṛtādīnāṃ tadvadakriyatvādvā dhātusaṃjñā mā bhūt, svaśabdopādānasiddhatādivacanānarthakyaṃ cetyādidoṣāpādane kṛte sa eva parihāra ucyate tvayā --viśeṣa iti bhavataḥ kva sampratyayaḥ ? ityādi yāvat siddhā dhātusaṃjñā .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit