Dvadasharanayacakra 5.71
Nyāyāgamānusāriṇī 5.71
- Language
- Sanskrit
5.71
yat punarityādi yāvadayaṃ ca dharmo vṛtādīnāmapyaviśiṣṭa iti . pacādiviśeṣanivartakatvād vṛtādayo dhātusaṃjñā bhavanti ityukte parasyāśaṅkā syāt naiva nivartayanti pacādīn vṛtādayaḥ, virodhābhāvaśca vṛtādyantarbhāvāt pacādīnām, ato viśeṣanivartakatvābhāvād na dhātusaṃjñā vṛtādayaḥ syuḥ ityā ayaṃ ca dharmo vṛtādīnāmapyaviśiṣṭaḥ . atra brūmaḥ--vastunaḥ pravṛttau... ... ... vaidharmyeṇa . evamayaṃ sa ubhayanayaḥ . naigamadeśatvāddravyārtho'yam . dravyamapi bhāvasādhanam . śaṅkya tatpratisamādhānaṃ punarucyate--na vayaṃ vastunyasahabhāvatāṃ nivṛttiṃ brūmaḥ, nivṛttiratrāsmābhirnārthadharmaprakalpitā vivakṣitā, kiṃ tarhi ? śabdadharmaprakalpitā vivakṣitā, arthagatā hi nivṛttirasahabhāvajanitā ghaṭapaṭādivadekatrāsambhavāt, śabdagatā tu vijñānapravṛttinivṛttimātrakṛtā sā, devadatte sannihitasattādravyatvagatisthitivṛttyavṛttyādisarvadharmasambandhinyapi gacchati devadattaḥ ityukte tiṣṭhati āste śete ityādikriyākalāpaṃ nivartya devadattaṃ gacchatiśabdo gamanenaiva sambandhayati tadviṣayaikavijñānādhānahetutvāt, na tathā vastuni nivṛttiḥ sambhavati satatasannihitasarvadharmātmakatvād devadattasya . tadudāharati --kiṃ tarhi ? pacatītyādi gatārtham, udāhṛtārthasaṃvādī dārṣṭāntiko'rthaḥ --ayaṃ ca dharmo vṛtādīnāmapyaviśiṣṭaḥ, vartate, īhate, ceṣṭate ityādayo'pi śabdāḥ kriyāntaranivṛttivijñānādhānadharmiṇo na vastugatān dharmān nivartayitumalam, śabdānāṃ buddhipravṛttinivṛttikriyāyāṃ prabhutvād vastupravṛttinivṛttyorapravṛttatvāditi .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit