Dvadasharanayacakra 6.56.2
Nyāyāgamānusāriṇī 6.56.2
- Language
- Sanskrit
6.56.2
evameva hyubhayasyaivobhayaprādhānyasyāpi vidhiryathāsmābhiruktaḥ tathaiva sāmānyasya viśeṣasya ca vidhiḥ sambhavati, atyantaviśeṣarūpatvāt padārthaṣaṭkabhedānām, tathā sāmānyaviśeṣadvayavidhirapi bhavitumarhati, na tu pūrvanayeṣṭo dravyakriyayoḥ, ubhayaprādhānyābhāvādasvātantrye kartṛtvābhāvāditi . asmābhistvadanukampayā abhyupagate'pi kartṛtve svatantrabhavanātmake dravyasyaiva prādhānyamiti tadvidhānāt kriyāyāḥ prādhānyāvidhānāt, bhaved dravyaṃ kartṛ svātantryāt, na kriyā prādhānyābhāvāt ityevaṃ yuktyā prāpte'pi tvadanukampayā tayoḥ kartṛtve vābhyupagate'pi na bhavitumarhati ubhayaprādhānyābhāvādityarthaḥ . kiṃ kāraṇamubhayaprādhānyaṃ nāsti iti cet, ucyate --tathābhūtārthaviṣayatvāt sannidhānasya, dravyaṃ hi sannihitabhavanamiṣyate tathātathābhavadbhāvābhimukhasannihitaghaṭādibhavanagehavat, gehasannihitaghaṭavat sarvathā teṣāṃ kriyāvyaṅgyābhimatānāṃ dravye sannidhānābhyupagamāt pradīpeneva gehe sannihitānāṃ ghaṭādīnāṃ kriyayā na kiñcit prayojanam, sambhāvyamānamapi prayojanamabhivyaktimātraṃ syāt, tasyā vyakterapi tadbhavanatantratvāt dravyabhavanasyaiva pradhānasyopakāramātrārthatvād vyakteraprādhānyamiti . ayaṃ tūbhayapradhānavidhiḥ--ārabdhānārabdhadravyāṇāṃ svabhāvabhedād viśeṣaḥ, bhāvasattvasya atyantavyañjanasvātantryādanyathābhūteḥ . pṛthivyudakatejovāyvākāśa- ayaṃ tūbhayapradhānavidhiriti nigamanam . tuśabdo viśeṣaṇārthaḥ, evaṃ hyasau viśiṣṭārthādhikārāparityāgenaiva sāmānyaviśeṣayorvidhiriti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit