Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.58

Nyāyāgamānusāriṇī 6.58

Language
Sanskrit

6.58

jātiḥ śabdārtha iti . sarvaśabdānāṃ jātivācitvameva, ākāśādīnāmapi jātivajjātiḥ iti śabdārthaḥ . antyaṃ ca padaṃ vākyārthaḥ . upacārāt . antyaṃ ca padaṃ vākyārthaḥ, yathā devadattaḥ kāṣṭhaiḥ sthālyāmodanaṃ pacati ityatrāntyena pacati-- padavyaṅgyena saha parasparasaṃsargalakṣaṇasyānvayavyatirekavato'rthasya paripūrṇatvāt . sa ca vākyārthaḥ pūrvapadajñānāhitasaṃskārāpekṣo'ntyapadapratyayaḥ, pratyekaṃ padairhi svāṃśārthaviṣayairutpāditāni vijñānāni saṃskāramādadhati, ato'ntyapadajñānaṃ pūrvapadajñānasaṃskāraparipākavaśāt sambandhyantaravyavacchedi parasparasaṃsargaviṣayamupajāyate iti asya nirgamasūtram--imā ṇaṃ bhaṃte . rataṇappabhā puḍhavī kiṃ sāsatā, asāsatā ? gotamā ! siyā sāsatā siyā asāsatā . se keṇaṭṭheṇaṃ bhaṃte ! evaṃ vuccati--siyā sāsatā siyā asāsatatti ? gotamā ! davvaṭṭhayā+e sāsatā, vaṇṇapajjavehiṃ gaṃdhapajjavehiṃ rasapajjavehiṃ phāsapajjavehiṃ saṃṭhāṇapajjavehiṃ sambandho'nvayavyatirekavānantyapadārthavyaktirvākyārtha iti . yathāha— nādairāhitabījāyāmantyena dhvaninā saha . āvṛttaparipākāyāṃ buddhau śabdo'vadhāryate .. vākyapa॰ 1 . 84 iti . sa ca kṛtasaṅgītereva padādiśabdārthajñasya puruṣasya pratyayaheturvākyārthaḥ śabdo vā, nākṛtasaṅgīteḥ, mlecchaprayuktaśabdārthāparijñānavat .

Linked texts (1)