Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.103

Nyāyāgamānusāriṇī 7.103

Language
Sanskrit

7.103

kiñcānyat, yo'pyupacayaheturityādi tena kila sadasattvaniṣedhaṃ kṛtvā kāryāsattvasādhanārthamupacayaheturuktaḥ, tadyathā--prāg niṣpatteśca kāryasyābhāvāt . katham ? iti taducyate --kriyā-guṇa-vyapadeśābhāvāt . kriyā tvaktrāṇādikā paṭasya tantvavasthāyāṃ guṇāśca saṃyogapariṇāmādayaḥ vyapadeśaśca śabdāntaraṃ liṅgaṃ vā na santi, tasmāt kriyāguṇavyapadeśābhāvāt prāgutpatterasat kāryaṃ khapuṣpavaditi . asyāpyupacaya vat' iti asyāpi viruddhatvam, sadeva bhavati kāryam, prāgabhūtakriyāguṇavyapadeśatvāt, sattā'sambandhidravyādivat . anaikāntikatā ca, asati ca khapuṣpādau satica jātamātre kāryatraye dṛṣṭatvāt . nanu khapuṣpavadanekāntaḥ, na, prāgviśeṣaṇāpakṣiptaprasaṅgatvāt . nanu... ...sadeva tu dravyaṃ na kāryam . nanu niṣpattiḥ... .... niṣpattiśabdo hi... .... prabhūtasya triprakārā niṣpattiḥ niyatā niścitā adhikā vā bhavanameva hetorviruddhatvaṃ doṣa ityācārya āha . ayameva te upacayahetuḥ parapakṣasādhanāya, sadeva bhavati kāryaṃ jāyate vyajyata utpadyate, prāgabhūtakriyāguṇavyapadeśatvāt, sattā'sambandhidravyādivat, saviśeṣaṇaṃ svapakṣasādhanaṃ vedam . yathā dravyaguṇakarmākhyaṃ kāryatrayaṃ svabhāvasat tvanmatenaiva yāvat sattayā na sambaddhaṃ tāvat kriyāguṇavyapadeśabhāg na bhavati atha ca vidyate svakāraṇeṣu samavetamātraṃ tathedaṃ samavetakāryamityasmanmatasiddhiḥ . anaikāntikatā ca kriyā-guṇa-vyapadeśābhāvāt ityasya hetorasati ca khapuṣpādau sati ca jātamātre kāryatraye dṛṣṭatvāt asadeva iti sandigdham .

Linked texts (1)