Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.135

Nyāyāgamānusāriṇī 7.135

Language
Sanskrit

7.135

daṇḍī iti ca devadattaḥ sa daṇḍatvād daṇḍād vā katham ? iti nirdhāryam . daṇḍo'syāstīti daṇḍī devadattaḥ . sa yadi daṇḍādeva, svataḥ siddhāt siddha ityuktam . atha daṇḍatvāt daṇḍatvamasyāsti iti daṇḍatvī bhavatu, mā bhūd daṇḍī, yuktaṃ tāvad daṇḍād daṇḍī, na tu daṇḍatvāt, svata eva ca bhaveddaṇḍī . kiñcānyat, ātmāntarasaṅkrāntiścaivam, daṇḍatvādātmāntaraṃ daṇḍo daṇḍī ca, daṇḍād daṇḍatvadaṇḍinau, daṇḍino daṇḍadaṇḍatve, daṇḍaḥ svata evābhavan daṇḍatvād bhavaṃstadātmā bhavati, evaṃ daṇḍyapīti . vayaṃ tu brūmaḥ--yat tad daṇḍena bhūyate tasyaiva daṇḍatvāt yaddaṇḍo daṇḍo bhavati tadeva daṇḍo bhavati ātmānaṃ labhate bhāvāntaraviviktaṃ yat tena bhūyate tadeva bhavanaṃ daṇḍatvaṃ na tadvyatiriktād, na daṇḍatvatattvāt . evaṃ devadattasya daṇḍino'pyātmānubhavanaṃ tattvam . tadabhāve'sāmānyātmakatvameva sarvasya syāt, yadi sā daṇḍadaṇḍyādivyaktiḥ svata eva na bhavati sattā-dravyatva-daṇḍatva-daṇḍitvāditattvād bhavati svata eva abhavantī nāstyeva sā khapuṣpavat . tataścāsāmānyameva sattādi syāt, taccāniṣṭam, svata eva bhavataḥ samānasyābhāvāt sāmānyameva sāmānyaṃ na syāt . tasmāt svata eva daṇḍo bhavati svata eva ca sadabhidhānapratyayau, na sattāyogāt . yathā daṇḍe evaṃ satyapītyādi gatārthaṃ sādhanam . evaṃ tāvat tādātmyāt sattādiṣu sadabhidhānādītyayuktam .

Linked texts (1)